Nûr 51-52. ayetler tefsiri

24/51-52

إِنَّمَا كَانَ قَوْلَ ٱلْمُؤْمِنِينَ إِذَا دُعُوٓا۟ إِلَى ٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ أَن يَقُولُوا۟ سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَأُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلْمُفْلِحُونَ · وَمَن يُطِعِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ وَيَخْشَ ٱللَّهَ وَيَتَّقْهِ فَأُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلْفَآئِزُونَ

İnnemâ kâne kavle'l-mü'minîne izâ düû ilallâhi ve rasûlihî li-yahküme beynehüm en yekūlû semi'nâ ve eta'nâ, ve ülâike hümü'l-müflihûn · Ve men yutiillâhe ve rasûlehû ve yahşallâhe ve yettakhi fe-ülâike hümü'l-fâizûn

"Aralarında hüküm vermesi için Allah'a ve Resulüne çağırıldıklarında mü'minlerin sözü yalnızca 'işittik ve itaat ettik' demektir. İşte kurtuluşa erenler bunlardır. Kim Allah'a ve Resulüne itaat eder, Allah'tan korkar ve O'na karşı gelmekten sakınırsa, işte kazananlar bunlardır."

إِنَّمَا — sınırlama

إِنَّمَا, Arapçada kasr (sınırlama) edatıdır. Kelime Hucurât 49/10 ve 49/15'te çözümlendi; oradaki kayıt: edat, hükmü tek bir şeye hasreder.

Ve buradaki işi: mü'minlerin sözü yalnızca bu olur; başka bir seçenek sayılmıyor.

سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا — iki fiil

İki fiilin sırası kayda değer: önce semi'nâ (işittik), sonra eta'nâ (itaat ettik).

Ve bu ifade, Kur'an'da bir karşıtıyla birlikte anılır: semi'nâ ve aseynâ — "işittik ve isyan ettik" (Bakara 2/93; Nisâ 4/46). Aynı ilk kelime, iki zıt ikinci kelime.

Yani ayrım işitmede değil, işitmenin ardından gelendedir.

Bunu bir dizim gözlemi olarak kaydediyorum.

Ve kırk yedinci ayetteki söz ile karşılaştırılabilir:

Ayet	Söylenen	Sonrası
47	âmennâ billâhi ve bi'r-rasûli ve eta'nâ	sümme yetevellâ — sonra yüz çevirir
51	semi'nâ ve eta'nâ	ülâike hümü'l-müflihûn

Aynı kelime (eta'nâ) iki ayette de geçiyor. Ve fark sözde değil, sözün ardından gelendedir.

Bu karşıtlığı kendi okumam olarak kaydediyorum; kelimenin iki geçişi metinde durur.

ٱلْمُفْلِحُونَ ve ٱلْفَآئِزُونَ — iki kelime

فَلَحَ — kök ف-ل-ح: otuz birinci ayetin fasılasında çözümlendi. Toprağı yarmak, çiftçilik; ve oradan murada ermek.

فَازَ — kök ف-و-ز: kurtulmak, kazanmak, istediğine ulaşmak. Fevz — kazanç, kurtuluş. Mefâze — kurtuluş yeri; ve çöl (dilcilerin kaydettiği bir tefe'ül kullanımı).

İki kelimenin farkı klasik kaynaklarda şöyle kaydedilir:

Kelime	Kök	Resmi
مُفْلِح	ف-ل-ح — yarmak	Toprağı yarıp çıkan — süreç sonunda
فَائِز	ف-و-ز — kazanmak	Kurtulan, ulaşan — sonuç

İki ayet arka arkaya ve iki farklı kelimeyle bitiyor. Bunu bir kelime gözlemi olarak kaydediyorum.

Ve ikinci ayette üç fiil sayılıyor: yutı' (itaat), yahşe (korkma), yettakı (sakınma) — ve üçü de farklı köklerden.

خَشِيَ — kök خ-ش-ي: dilcilerin kaydettiği anlam: bilgiye dayalı korku — korkulanın büyüklüğünün bilinmesinden doğan korku.

ٱتَّقَىٰ — kök و-ق-ي: korunmak, kendini bir şeyden sakınmak. Kök Hucurât'de sûrenin omurgası olarak ele alınmıştı.

İki kelimenin farkı kayda değer: biri bir duygu, öteki bir davranış bildiriyor.