A'râf 73-79. ayetler — Sâlih

Ve ilâ Semûde ehâhüm Sâlihâ, kāle yâ kavmi'büdullâhe mâ leküm min ilâhin ğayruh, kad câetküm beyyinetün min rabbiküm, hâzihî nâkatullâhi leküm âyeten fe-zerûhâ te'kül fî ardıllâh ve lâ temessûhâ bi-sûin fe-ye'huzeküm azâbün elîm

"Semûd'a da kardeşleri Sâlih'i [gönderdik]. Dedi ki: 'Ey kavmim! Allah'a kulluk edin; sizin için O'ndan başka ilâh yoktur. Size Rabbinizden apaçık bir delil gelmiştir: işte şu, Allah'ın devesi — size bir âyettir. Bırakın onu, Allah'ın toprağında otlasın; ona kötülükle dokunmayın, yoksa sizi acı bir azap yakalar.'"

ن-و-ق kökü: dişi deve. Kur'an bu deveden birkaç yerde söz eder (A'râf 7/73; Hûd 11/64; İsrâ 17/59; Kamer 54/27; Şems 91/13) ve Kamer ile Şems'de işlendi. Oraya dayanıyorum.

Ve burada, STYLE gereği açıkça yazmam gereken bir sınır var: devenin nereden geldiği, nasıl ortaya çıktığı, boyu, rengi, sütü hakkında Kur'an hiçbir şey söylemez. Klasik kaynaklarda aktarılan ayrıntılı anlatımlar vardır; bu tefsirde onlara girilmez — çünkü ayet girmiyor ve sıhhatleri verilemiyor (STYLE).

Metnin söylediği şudur ve o kadarını kaydediyorum:

Ve dizim nüktesi kaydedilmelidir: verilen âyet, yapılacak bir iş değil, yapılmayacak bir iştir. İki emrin ikisi de bir çekilmedir: bırakın ve dokunmayın.

Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum ve bağlayıcı değildir; dayanağı iki fiilin kendisidir: sınama, bir eylem talebiyle değil, bir el çekme talebiyle kuruluyor. Ve sûrenin ikinci bloğunda Âdem'e verilen de aynı türdendi: ve lâ takrabâ hâzihi'ş-şecerete (19) — bir yasak. İki sahnede de sınamanın konusu, verilenin alınmaması. Bu, sûre içinde doğrulanabilir bir örtüşmedir.

Yetmiş beşinci ayet, sûrenin yapı bölümünde kaydedilen "sınıfsal kesit"in en açık yeridir:

Kāle'l-meleü'llezîne'stekberû min kavmihî lillezîne'stud'ifû li-men âmene minhüm: e-ta'lemûne enne Sâlihan mürselün min rabbih

İki kalıp karşı karşıya konuyor ve ikisi de X. bâbdır:

Çatı farkı kaydedilmelidir ve bu bir dizim verisidir: birincisi etken, ikincisi edilgen. Yani ayet zayıflığı bir vasıf olarak değil, yapılmış bir iş olarak veriyor.

Şuarâ 26/22'de aynı kök işlenmişti ve orada kaydedilmişti: istid'âf, zayıflık kendiliğinden değil, yapılan bir şeydir. Oraya dayanıyorum.

Ve ayetin içindeki bir bedel kaydı vardır ve kaydedilmelidir: lillezîne'stud'ifû li-men âmene minhüm — "zayıf bırakılanlara, onlardan iman edenlere". İkinci ifade birincisini daraltıyor.

Bunu bir dizim gözlemi olarak kaydediyorum: ayet, "zayıf bırakılanlar" ile "iman edenler"i eşitlemiyor; ikincisini birincisinin içinden ayırıyor. Yani sûre burada da toptan bir sınıf hükmü kurmuyor (STYLE).

ع-ق-ر kökü: bir canlının ayağını keserek yere düşürmek; ve buradan öldürmek. Dilciler kelimenin asıl anlamını ayak sinirini kesme olarak verir.

ع-ت-و kökü: haddi aşmak, kibirle direnmek, kuruyup katılaşmak. Atâ an emri rabbih — "Rabbinin emrinden çıktı".

Ve fiillerin sırası kaydedilmeye değer: önce fiil, sonra fiilin adı. Ayet "emirden çıktılar ve deveyi kestiler" demiyor; tersini diyor. Bunu bir dizim gözlemi olarak kaydediyorum.

Ve ardından gelen cümle, Hûd kıssasındakiyle aynı kalıptadır:

Tek fark son kelimededir: biri sâdikīn (doğru söyleyenler), öteki mürselîn (gönderilenler). Bu, metinden doğrulanabilir bir farktır.

Ve Şuarâ 26/31'de kaydedildiği gibi, şart edatı in'dir, izâ değil — Arapçada in şüpheli, izâ kesin olana kullanılır. Oraya dayanıyorum.

ر-ج-ف kökü: şiddetli sarsılma, titreme. Racfe — sarsıntı.

ج-ث-م kökü: bir canlının göğsü ve dizleri üzerine çökmesi, yere yapışıp kalması. Dilciler kelimeyi özellikle kuşun yere çömelmesi için kullanır.

Ve kelimenin seçimi kaydedilmeye değer: câsimîn bir duruş bildiriyor, bir yok oluş değil. Sahne, yerlerinde çökmüş hâlde kalmış bedenlerdir.

Ve tam bu cümle sûrede iki kez geçiyor (78 ve 91) — bu, sûrenin yapı bölümünde sayıldı. Aynı olay için Kur'an'ın başka sûrelerde başka kelimeler kullandığı da kaydedilmelidir (Fussilet 41/13'te sâıka; Kamer 54/31'de sayha). Fussilet ve Kamer'de işlendi; oraya dayanıyorum. Bu farklılık, aynı olayın ayrı yönlerinin anıldığı biçiminde izah edilir; nakledildiği şekliyle aktarıyorum ve tercih dayatmıyorum.