A'râf 65-72. ayetler — Hûd

Ve ilâ Âdin ehâhüm Hûdâ, kāle yâ kavmi'büdullâhe mâ leküm min ilâhin ğayruh, e-fe-lâ tettekūn · Kāle'l-meleü'llezîne keferû min kavmihî innâ le-nerâke fî sefâhetin ve innâ le-nezunnüke mine'l-kâzibîn · Kāle yâ kavmi leyse bî sefâhetün ve lâkinnî rasûlün min rabbi'l-âlemîn · Übelliğuküm risâlâti rabbî ve ene leküm nâsıhun emîn

"Âd'a da kardeşleri Hûd'u [gönderdik]. Dedi ki: 'Ey kavmim! Allah'a kulluk edin; sizin için O'ndan başka ilâh yoktur. Hâlâ sakınmayacak mısınız?' · Kavminin inkâr eden ileri gelenleri: 'Biz seni bir beyinsizlik içinde görüyoruz ve seni yalancılardan sanıyoruz' dediler. · Dedi ki: 'Ey kavmim! Bende hiçbir beyinsizlik yok; ben âlemlerin Rabbinden bir elçiyim. · Size Rabbimin mesajlarını ulaştırıyorum ve ben sizin için güvenilir bir öğütçüyüm.'"

Nûh ve Hûd kıssalarında itiraz ve cevap aynı kalıba oturuyor. Bu, sayılabilir bir veridir:

Cümlenin ikinci yarısı (ve lâkinnî rasûlün min rabbi'l-âlemîn) iki kıssada birebir aynıdır; değişen yalnız reddedilen kelimedir.

Ve iki itirazın farkı kaydedilmeye değer: dalâl bir yön kusurudur (yanlış yolda), sefâhet bir kapasite kusurudur (aklı hafif). س-ف-ه kökü: hafiflik, ölçüsüzlük. Dilciler kökü elbisenin ya da ipin hafif ve gevşek olmasına bağlar.

Bunu bir gözlem olarak kaydediyorum: ikinci itiraz birincisinden ağırdır — yolu değil, aklı hedef alıyor. Ve buna eklenen üçüncü şey bir zan bildirimidir: le-nezunnüke — "sanıyoruz". Yani iddia, delil olarak değil kanaat olarak sunuluyor.

Altmış dokuzuncu ve yetmiş dördüncü ayetlerde aynı kalıp geçiyor ve ikisi de bir hatırlatmadır:

İki hatırlatma bir zincir kuruyor: Nûh kavmi → Âd → Semûd. Yani sûre, kıssaları yan yana değil, arka arkaya diziyor ve her halka bir öncekinin yerine geçiyor. Bu, metinden doğrulanabilir bir örgüdür.

Ve ikisi de aynı cümleyle bağlanıyor: fe'zkürû âlâallâh — "Allah'ın nimetlerini anın".

بَسْطَةً فِى ٱلْخَلْقِ — kök ب-س-ط: yaymak, genişletmek. Neyin genişliği olduğu metinde adlandırılmıyor. Klasik tefsirlerde boy ve güç olarak izah edilir; bu izahı nakledildiği şekliyle aktarıyorum ve ayrıntıya girmiyorum, çünkü ayet girmiyor (STYLE).

Yetmiş birinci ayet, bu blokta kaydedilmesi gereken en yoğun cümlelerden biridir:

E-tücâdilûnenî fî esmâin semmeytümûhâ entüm ve âbâüküm mâ nezzelallâhu bihâ min sultân "Siz ve atalarınızın koyduğu birtakım isimler hakkında mı benimle tartışıyorsunuz? Allah onlar hakkında hiçbir delil indirmedi."

Cümlenin işi kaydedilmelidir ve bu bir dizim gözlemidir: tartışmanın konusu bir varlık değil, bir ad olarak adlandırılıyor.

Ve ikinci bir kayıt düşülüyor: mâ nezzelallâhu bihâ min sultân — indirilmiş bir delil yok.

Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum ve bağlayıcı değildir; dayanağı iki kelimedir (esmâ ve sultân): ayet, karşı tarafın elindekini adlandırma düzeyine indiriyor ve karşısına indirilmiş delil ölçüsünü koyuyor. Yani tartışma, "senin ilâhın mı benimki mi" ekseninden çıkarılıp "elinde ne var" eksenine taşınıyor.

Ve aynı cümle sûrenin son bloğunda geri dönecek: 7/194-195'te çağrılan şeylerin ne yapabildiği tek tek sayılacak. Bu bağ orada kapanacaktır.

Ve kaydedilmesi gereken bir sınır var: buradan, isim koymanın kendisi hakkında genel bir hüküm çıkarılmaz. Ayetin konusu, hakkında hiçbir dayanak bulunmayan adlandırmalardır ve cümle bu kaydı kendisi koyuyor.

دَابِر — kök د-ب-ر: arka, bir şeyin sonu, ardı. Dâbir, bir topluluğun en arkada kalanı, yani soyun devamıdır. Kata'nâ dâbirahüm — "arkalarını kestik", yani devamlarını bıraktırmadık.

İfade A'râf'ta yalnız bu ayette (72) geçer ve beş kıssanın yalnız birinin kapanışıdır. Bu, sayılabilir bir veridir.

Ve kapanışın iki yarısı kaydedilmelidir: fe-enceynâhu … bi-rahmetin minnâ ve ve kata'nâ dâbira'llezîne kezzebû. Kurtarma bir rahmet kaydıyla, helâk bir süreklilik kaydıyla veriliyor: biri kalıyor, ötekinin ardı kesiliyor.