الذين يبخلون ويأمرون الناس بالبخل ويكتمون ما آتاهم الله من فضله وأعتدنا للكافرين عذابا مهينا · والذين ينفقون أموالهم رئاء الناس ولا يؤمنون بالله ولا باليوم الآخر · وماذا عليهم لو آمنوا بالله واليوم الآخر وأنفقوا مما رزقهم الله
Ellezîne yebhalûne ve ye'mürûne'n-nâse bi'l-buhli ve yektümûne mâ âtâhümüllâhu min fadlih … Vellezîne yünfikūne emvâlehüm riâe'n-nâsi ve lâ yü'minûne billâhi ve lâ bi'l-yevmi'l-âhir … Ve mâzâ aleyhim lev âmenû billâhi ve'l-yevmi'l-âhıri ve enfekū mimmâ razekahümüllâh
"Onlar cimrilik ederler, insanlara da cimriliği emrederler ve Allah'ın kendilerine lütfundan verdiğini gizlerler… İnsanlara gösteriş olsun diye mallarını harcayanlar, Allah'a ve âhiret gününe inanmayanlar… Allah'a ve âhiret gününe inansalar ve Allah'ın kendilerine verdiği rızıktan harcasalar, onlara ne zararı olurdu?"
| Hâl | Ayet | Fiil | Sorun |
|---|---|---|---|
| Birinci | 37 | Yebhalûn — vermiyorlar | Malın elde tutulması |
| İkinci | 38 | Yünfikūn riâe'n-nâs — veriyorlar | Verişin yönü |
Ve iki hâlin yan yana konması bir kayıt üretiyor, kendi okumam olarak kaydediyorum: ayetler yalnızca vermemekle uğraşmıyor; vermenin de bozulabileceğini söylüyor. Otuz sekizinci ayette mal fiilen harcanıyor ve yine de reddediliyor.
| Sıra | Fiil | Ne |
|---|---|---|
| 1 | Yebhalûn | Kendisi vermiyor |
| 2 | Ye'mürûne'n-nâse bi'l-buhl | Başkasına da vermemeyi telkin ediyor |
| 3 | Yektümûne mâ âtâhümüllâh | Kendisine verileni gizliyor |
İkinci basamak kaydedilmeye değer: ayet, tutumun yayılan bir tarafı olduğunu söylüyor. Bu kalıp Mâûn 107/3'te de vardır (ve lâ yahuddu alâ taâmi'l-miskîn — yoksulu doyurmaya teşvik etmez): orada da mesele vermemekten teşvik etmemeye geçer.
Üçüncü basamak da bir gözlem üretiyor: yektümûne mâ âtâhümüllâhu min fadlih — sahip olduğunu gizlemek. Yani elindekini saklamak, listedeki hiçbir adresin kapıya gelmemesini sağlar.
Kelime riâ, ر-أ-ي kökünden mufâale masdarıdır: karşılıklılık bildirir. Yani gösteriş, tek taraflı bir iş değildir: gören biri gerekir.
Kelime Mâûn 107/6'da (ellezîne hüm yürâûn) ve Bakara 2/264'te (ke'llezî yünfiku mâlehû riâe'n-nâs) işlendi. Bakara'daki ayet bu ayetin neredeyse aynısıdır:
| Yer | İfade |
|---|---|
| Bakara 2/264 | Ke'llezî yünfiku mâlehû riâe'n-nâs ve lâ yü'minu billâhi ve'l-yevmi'l-âhir |
| Nisâ 4/38 | Ellezîne yünfikūne emvâlehüm riâe'n-nâs ve lâ yü'minûne billâhi ve lâ bi'l-yevmi'l-âhır |
İki ayet aynı iki şeyi yan yana koyuyor: gösteriş ve âhirete inanmamak. Bu, iki sûre arasında doğrulanabilir bir tekrardır.
Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum ve dayanağı iki ayetin ortak dizimidir: gösterişin karşısına konan şey bir ahlâk kuralı değil, karşılığın nerede beklendiği meselesidir.
Otuz dokuzuncu ayet bir soru cümlesidir ve cümlenin biçimi kaydedilmelidir: ve mâzâ aleyhim — "onlara ne olurdu?"
Soru, bir tehdit değil bir maliyet sorusudur. Ve bu, sûrenin genel diliyle örtüşüyor: yirmi altı-yirmi sekizinci ayetlerde hükümlerin ardından niyeti söylenmişti; burada da reddin karşılığında ne kaybedildiği soruluyor.