Kehf 32-44. ayetler — İki bahçe sahibi

Vadrib lehüm meselen racüleyni cealnâ li-ehadihimâ cenneteyni min a'nâbin ve hafefnâhümâ bi-nahlin ve cealnâ beynehümâ zer'â

"Onlara şu iki adamı örnek ver: birine üzüm bağlarından iki bahçe verdik, çevresini hurmalarla kuşattık, aralarına da ekin yerleştirdik."

Ayet, bahçeyi üç katmanlı anlatıyor: üzüm bağları, çevresinde hurma, arada ekin. Ve verimi bildiriyor: kilte'l-cenneteyni âtet ükülehâ ve lem tazlim minhü şey'â — "iki bahçe de ürününü verdi, hiçbir şey eksiltmedi."

وَلَمْ تَظْلِم مِّنْهُ شَيْـًٔا — ظ-ل-م kökü: Lokmân 31/13'te çözümlendi (bir şeyi yerinden başka yere koymak, eksik yapmak). Burada bahçe için kullanılıyor: eksiltmedi.

Bunu bir gözlem olarak kaydediyorum: aynı kök, otuz beşinci ayette adamın kendisi için kullanılacak: ve dahale cennetehû ve hüve zâlimun li-nefsih. Bahçe eksiltmiyor; sahibi kendine eksiltiyor. Bu, kıssa içinde doğrulanabilir bir tekrardır.

"'Bunun yok olacağını hiç sanmıyorum. Kıyametin kopacağını da sanmıyorum.'"

İki cümle de aynı fiille kuruluyor: mâ ezunnü — "sanmıyorum".

ظ-ن-ن kökü Câsiye'nin bütün ekseniydi (45/24 in hüm illâ yezunnûn, 45/32 in nezunnü illâ zannâ) ve Fussilet 41/23'te zannın helâk sebebi olduğu işlendi. Oraya dayanıyorum.

Ve buradaki dizim kaydedilmelidir: iki zan arka arkaya. Birincisi elde olan hakkında (bahçe yok olmaz), ikincisi gelecek hakkında (kıyamet kopmaz).

Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum: ikinci zan, birincinin doğal uzantısı olarak veriliyor. Elde olanın kalıcılığına inanan, sonun gelmeyeceğine de inanıyor. Ve sûrenin sekizinci ayeti tam bunun cevabıydı: ve innâ le-câilûne mâ aleyhâ saîden cürüzâ.

"'Bahçene girdiğinde: "Allah'ın dilediği olur; güç ancak Allah'ladır" deseydin ya!'"

Ve bu, sûrenin yirmi üçüncü ayetiyle birebir bağlanıyor: ve lâ tekūlenne li-şey'in innî fâilün zâlike ğaden illâ en yeşâallâh.

Aynı kayıt, biri emir biri eksikliğin tespiti olarak. Bu, sûre içinde doğrulanabilir bir tekrardır ve mağara kıssasının ortasına konan kuralın, ikinci kıssada uygulanışıdır.

Kalem 68/17-33'te bahçe sahipleri kıssası işlendi ve orada ve lâ yestesnûn (istisna etmiyorlardı) ifadesi çözümlenmişti. İki kıssa aynı eksikliği anlatıyor:

İki sûre, aynı kusuru iki ayrı kıssada gösteriyor. Oraya dayanıyorum.

"Bağı için harcadıklarına yanarak ellerini oğuşturmaya başladı."

Bedensel tarif kaydedilmeye değer: yükallibü keffeyh — avuçlarını çevirip duruyor.

Furkān 25/27'de aynı alanda bir tarif vardı: yeaddu'z-zâlimü alâ yedeyh — ellerini ısırmak. İki sûre de pişmanlığı elle anlatıyor.

وَيَقُولُ يَٰلَيْتَنِى لَمْ أُشْرِكْ بِرَبِّىٓ أَحَدًا — ve söylediği şey, otuz sekizinci ayetteki cümlenin karşılığıdır (lâkinne hüvallâhu rabbî ve lâ üşrikü bi-rabbî ehadâ). Arkadaşının söylediğini, sonunda kendisi söylüyor.