Rahmân 37. ayet tefsiri

55/37

فَإِذَا ٱنشَقَّتِ ٱلسَّمَآءُ فَكَانَتْ وَرْدَةً كَٱلدِّهَانِ

Fe-ize'nşakkati's-semâü fe-kânet verdeten ke'd-dihân

"Gök yarıldığında, erimiş yağ gibi kızıl bir gül olur."

ٱنشَقَّتْ — yarıldı

Kök: ش-ق-ق. Bu kök İnşikâk'de tam olarak çözümlendi ve orada Kur'an'ın göğün yarılması için kullandığı farklı kökler (ş-k-k, f-t-r, f-l-k) bir iş bölümü halinde ele alınmıştı. Tekrarlamıyorum.

Kısaca: şakk, bir şeyin kendi bütünlüğü içinde yarılmasıdır — ikiye bölünme, çatlama.

وَرْدَة — gül / kızıl

Kök: و-ر-د. Bu kökün altında geniş bir aile var: verd (gül), vürûd (suya varmak), mevrid (su alınan yer), vârid (gelen).

Kelimenin buradaki anlamı konusunda iki görüş vardır:

Görüş	Anlam	Dayanağı
Gül	Gök kırmızı bir gül gibi olur	Kelimenin en yaygın anlamı
Kızıl at	Arapçada verd, kızıla çalan renkte at için de kullanılır	Dilcilerin kaydettiği kullanım; benzetme renk üzerinden kurulur

İki görüş aynı yere çıkıyor: renk kızıldır. Fark, benzetmenin hangi nesneden alındığındadır.

كَٱلدِّهَان — dihân gibi

Kök: د-ه-ن. Yağ, yağlamak. Dühn — yağ. Müdhin — yağcı, yaltakçı (Kur'an'da müdhinûn olarak geçer).

Kelimenin buradaki anlamı konusunda üç görüş kaydedilir:

Görüş	Anlam
Erimiş yağ	Kaynayan, akan yağın görüntüsü
Kırmızı deri	Dihân, kırmızıya boyanmış deri anlamında da kaydedilir
Yağ çeşitleri	Dühnün çoğulu

Üçü de nakledilir. Ve üçünde de ortak olan iki şey var: kızıl renk ve akışkanlık.

Ve benzetmenin gücü buradadır. Gök, sûrenin yedinci ayetinde yükseltilmiş bir şeydi — sabit, yukarıda duran. Burada akışkan bir şeye benzetiliyor.

Yani ayet göğün yıkılışını değil, halinin değişmesini anlatıyor: katı ve sabit olan, akışkan ve kızıl hale geliyor.

Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum. İki ayetteki kelimelerin (rafe'ahâ / ke'd-dihân) sûredeki yerleri metnin verisidir.

Bir kayıt: rengin verilmesi

Kur'an'ın kıyamet sahnelerinde renk nadiren geçer. Yıldızlar silinir, dağlar savrulur, gök yarılır — ama renk çoğunlukla söylenmez.

Burada söyleniyor: kızıl.

Ve sûrenin bütünü içinde bu, dikkat çekicidir: sûre renkleri kullanan bir sûredir. Altmış dördüncü ayette bahçeler koyu yeşil olacak (müdhâmmetân), yetmiş altıncı ayette yastıklar yeşil olacak (rafrafin hudr). Ve gök kızıl.

Bunu bir gözlem olarak kaydediyorum.