Rahmân 35. ayet tefsiri

55/35

يُرْسَلُ عَلَيْكُمَا شُوَاظٌ مِّن نَّارٍ وَنُحَاسٌ فَلَا تَنتَصِرَانِ

Yürselü aleykümâ şüvâzun min nârin ve nuhâsün fe-lâ tentesırân

"Üzerinize ateşten bir alev ve nuhâs gönderilir; kendinizi savunamazsınız."

يُرْسَلُ — edilgen

Fiil meçhuldür: gönderilir, kim gönderir söylenmiyor. Mürselât bölümünde bu tercih ayrıntılı işlenmişti ve orada kaydedilen ölçü burada da geçerli: sahne failsiz kuruluyor; olan bitene bakılıyor, yapana değil.

شُوَاظ — şüvâz

Dilcilerin verdiği anlam: dumansız, saf alev. Ateşin yalın, yakıcı kısmı.

Kelimenin harekesinde bir okuyuş farkı kaydedilir (şüvâz / şivâz). Anlamı değiştirmiyor. İmam adı vermiyorum.

نُحَاس — nuhâs

Bu kelimenin anlamı tartışmalıdır ve iki görüş vardır:

Görüş	Anlam	Dayanağı
Bakır	Erimiş bakır	Kelimenin Arapçadaki yerleşik anlamı; nuhâs bugün de bakırdır
Duman	Dumansız alevin karşısına konan duman	Dilcilerce kaydedilen ikinci bir kullanım; şüvâz dumansız alevse, nuhâs onun tamamlayıcısı olur

İkinci görüşün dizim bakımından bir üstünlüğü var ve kaydedilmesi gerekiyor: şüvâz "dumansız alev" diye tarif edildiğine göre, hemen yanında "duman" gelmesi bir çift kurar. Ve sûre baştan sona çiftler üzerine kuruludur.

Birinci görüşün üstünlüğü ise kelimenin yerleşik anlamı olmasıdır.

Tercih dayatmıyorum. İkisi de klasik kaynaklarda savunulmuştur.

فَلَا تَنتَصِرَانِ — savunamazsınız

Kök: ن-ص-ر. Yardım etmek. ٱنْتِصَار (iftiâl babı) — kendi kendine yardım etmek, kendini savunmak, öcünü almak.

İftiâl babının burada işlevi dönüşlülüktür: yardım dışarıdan gelmiyor; kişinin kendisine yardım etmesi söz konusu.

Ve fiil yine ikil: تَنتَصِرَانِ. Sûrenin sesi devam ediyor.

Dizimde bir nükte: ayet "size yardım edilmez" demiyor. "Kendinizi savunamazsınız" diyor. Yani dışarıdan yardımın kesilmesi değil, kişinin kendi imkânının tükenmesi anlatılıyor.

Ve bu, iki ayet önceki meydan okumanın devamıdır: orada geçemeyeceksiniz denmişti, burada savunamayacaksınız deniyor. İki cümle aynı şeyi söylüyor: imkân tarafında bir şey kalmadı.