Duhân 47-48. ayetler

Huzûhü fa'tilûhü ilâ sevâi'l-cahîm · Sümme subbû fevka ra'sihî min azâbi'l-hamîm

"Tutun onu, cehennemin tam ortasına sürükleyin. Sonra başının üstüne kaynar su azabından dökün."

Üç çoğul emir var: huzû, i'tilû, subbû. Ve hiçbirinin muhatabı belirtilmiyor.

Hâkka'de bu ayet zaten anıldı ve oradaki tespit şuydu:

"Ve muhatap söylenmiyor. Kime emrediliyor? Ayet belirtmiyor. Bu, Kur'an'da bu tür sahnelerin yerleşik biçimidir: 'Tutun onu, cehennemin ortasına sürükleyin!' (Duhân 44/47). Orada da muhatap adsızdır. Muhatabın söylenmemesi, sahneyi kişisizleştiriyor. Emir bir kişiye değil, bir işleyişe veriliyor."

Oraya dayanıyorum ve tekrarlamıyorum.

Buraya eklenecek olan, bir zıtlıktır — kendi okumam olarak veriyorum: emirlerin muhatabı adsız, ama emirlerin nesnesi tekil ve belirli: huzûhü — "onu tutun". Sahnede tek bir kişi var ve etrafında adsız bir işleyiş.

Ve bu, kırk dokuzuncu ayeti hazırlıyor: adsızlar konuşmayacak; konuşulan şey o tek kişiye söylenecek.

Kök Kalem'de işlendi (utüll kelimesi bahsinde) ve bu ayet orada zaten anıldı:

"Sürükleyip götüren. Atele fiili 'birini yakasından tutup sürüklemek' anlamındadır; Kur'an bunu kullanır: 'Onu tutun ve cehennemin ortasına sürükleyin' (Duhân 44/47 — fa'tilûhü)."

Ve Kalem'de kaydedilen sonuç buraya doğrudan bakıyor:

"utüll, birini sürükleyecek kadar kaba kuvvet sahibi olan, ve o kuvveti kullanmakta sakınca görmeyen kişidir."

Yani Kalem'de bu kökten türeyen kelime bir suçlunun sıfatı idi; Duhân'da aynı kök bir fiil olarak, o kişiye yapılan şeyi anlatıyor.

Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum, dayanağı iki ayetin ortak köküdür: Bürûc'de kaydedilen ilke bir kez daha işliyor — hüküm, suçun diliyle bildiriliyor. Sürükleyen, sürükleniyor.

Ve fâ edatı: huzûhü fa'tilûhü. Aralıksızlık. Tutmakla sürüklemek arasında boşluk yok.

Kök: س-و-ي. Somut anlamı: eşitlik, denklik. Sevâ' — bir şeyin ortası: her yanına eşit uzaklıkta olan nokta.

Kelimenin seçimi kaydedilmeye değer.

Ayet "cehenneme sürükleyin" demiyor, "cehennemin sevâsına" diyor.

Bunu kendi okumam olarak veriyorum, dayanağı kelimenin tarifidir: ortası, kenarı olmayan yerdir. Bir şeyin kenarında olan kişi, çıkışa yakındır. Ortasında olan için her yön eşittir.

Yani kelime bir mesafe değil, bir yönsüzlük bildiriyor.

ٱلْجَحِيم — kök ج-ح-م. Somut anlamı: ateşin alevlenmesi, kızışması. Cahîm — şiddetle yanan ateş.

Ve kelime sûrede iki kez geçiyor:

Aynı kelime, biri için varış yeri, öteki için korunulan şey.

Bunu doğrulanabilir bir sûre içi tekrar olarak kaydediyorum.

Kök Fecr ve Abese'de işlendi ve bu ayet Fecr bahsinde zaten anıldı:

"Kur'an'daki bir başka kullanım kelimenin ağırlığını gösteriyor: 'Sonra başının üstüne kaynar su azabından dökün' (Duhân 44/48). Aynı fiil, aynı yönde."

Ve Fecr'de kaydedilen tarif buraya taşınmalı: "Sıvı, biçimi olmayan ve her yere sızan şeydir. Bir duvarla durdurulmaz; boşluk bulur."

Ve sümme edatı: 044/13-14'te kaydedildiği gibi gecikmeli sıra bildirir. Yani dökme, sürüklemeden hemen sonra değil — arada bir süre var.

Bunu bir dizim gözlemi olarak kaydediyorum: ilk iki fiil fâ ile bağlanmıştı (aralıksız), üçüncüsü sümme ile (aralı). Sahne hızlı başlıyor, sonra duruyor.

Dökme yerinin baş olarak belirtilmesi kaydedilmeye değer.

Baş, bedenin hem en yüksek hem en korunan yeridir. İnsan bedeninde en çok korunan organ oradadır; ve insanın kendini yükseğe koyma hareketi de baş üzerinden anlatılır — "başını dik tutmak", "baş olmak".

Bunu kendi okumam olarak veriyorum ve on dokuzuncu ayetle bağlantılıdır: sûre lâ ta'lû (yükselmeyin) demişti. Kırk sekizinci ayette dökülen şey, tam olarak yükseğe konan yere dökülüyor.

Bu bağı ben kuruyorum; iki ayetin lafzı doğrulanabilir.

Ve bir dizim ayrıntısı, ayetin en ince yeridir.

Beklenen ifade "min hamîmin" (kaynar sudan) olurdu. Gelen ifade ise bir izafet taşıyor: min azâbi'l-hamîm — "kaynar suyun azabından".

Yani madde ile baş arasına bir kelime giriyor: azâb.

Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum, dayanağı terkibin yapısıdır: dökülen şey su değil, suyun azabı olarak adlandırılıyor. Bir soyut isim, somut bir maddenin yerine geçiyor.

Ve bir etkisi var: cümle, olayı fizikî bir tarif olmaktan çıkarıp bir hüküm ifası hâline getiriyor. Dökülen şey bir madde değil, bir karşılıktır.