Zuhruf 66-67. ayetler

Hel yenzurûne ille's-sâate en te'tiyehüm bağteten ve hüm lâ yeş'urûn · El-ehıllâü yevmeizin ba'duhüm li-ba'dın adüvvün ille'l-müttekīn

"Onlar, farkında değillerken ansızın gelecek olan Saat'ten başka bir şey mi bekliyorlar? O gün dostlar birbirine düşmandır — sakınanlar hariç."

Kökün anlamı: ansızın gelmek, hazırlıksız yakalamak. Beğatehû — onu ansızın bastırdı.

Ve dizim kaydedilmelidir: bağteten ve hüm lâ yeş'urûn — iki kayıt üst üste.

İkisi aynı şeyi söylemiyor: bir şey ansızın gelebilir ama kişi tetikte olabilir. Ayet ikisini de kapatıyor.

ش-ع-ر kökü: ince bir şeyin farkına varmak; şa'r — kıl. Dilciler bağı şöyle kurar: şuûr, kıl kadar ince bir şeyi sezmektir. Şâir de aynı köktendir — ince olanı fark eden.

Kökün somut anlamı: aralık, boşluk, delik. Halel — ara, boşluk, kusur (Türkçede "halel gelmek"). Hilâl — iki şey arasındaki aralık.

Ve halîl (dost) kelimesi buradan gelir. Dilciler iki izah kaydeder:

Her iki izahı da nakledildiği şekliyle aktarıyorum.

Ve kelimenin resmi kaydedilmeye değer: halîl, kökün resminde aralara giren kişidir. Yani dostluk, mesafenin kapanması olarak adlandırılmış.

Ve ayet bu kelimeyi seçip tersini söylüyor: ba'duhüm li-ba'dın adüvv.

Ahkāf 46/6'da benzeri işlenmişti: ve izâ huşira'n-nâsü kânû lehüm a'dâen ve kânû bi-ibâdetihim kâfirîn — "insanlar toplandığında, onlara düşman olurlar ve onların kendilerine tapmasını inkâr ederler."

Orada kaydedilen tespit şuydu: "ve sonunda ilişki yalnız kopmuyor, tersine dönüyor… burada kaydedilecek olan, sûrenin daha ilk sayfada 'dayanak sandığın şey' fikrini işlemeye başlamasıdır."

İki ayeti karşılaştırıyorum:

İki fark kaydedilmeye değer ve bunu kendi okumam olarak veriyorum:

Birincisi, ilişkinin türü. Ahkāf'ta kopan şey bir tapınma ilişkisiydi — zaten karşılıksız olduğu ayetin kendisinde söylenmişti (ve hüm an duâihim ğâfilûn). Zuhruf'ta kopan şey karşılıklı bir ilişkidir. Dostluk iki taraflıdır.

İkincisi, istisna. Ahkāf'taki cümlede istisna yoktu. Zuhruf'ta var: ille'l-müttekīn.

Ve istisnanın konması, cümlenin ne dediğini değiştiriyor: ayet "dostluk boştur" demiyor. "Bir tür dostluk o gün ayakta kalmaz" diyor — ve kalanın hangisi olduğunu söylüyor.

Ve bu ayet, sûrenin ana meselesine bağlanıyor — kendi okumam olarak kaydediyorum.

Dostluk da bir ölçüdür. Kimin kiminle olduğu, dünyada bir konum belirtir. Otuz birinci ayetteki itiraz da bir konum itirazıydı, elli ikinci ayetteki Fir'avn da bir konum sayıyordu.

Altmış yedinci ayet, o günün geldiğinde bu konumların ne olacağını söylüyor: ilişkiler yönünü değiştiriyor.

Ve ayakta kalan tek ölçü, otuz beşinci ayette adı konan ölçüyle aynı: el-muttekīn.

Aynı kelime, iki ayrı istisnada. Bu doğrulanabilir bir metin verisidir.