Şûrâ 39. ayet tefsiri

42/39

وَٱلَّذِينَ إِذَآ أَصَابَهُمُ ٱلْبَغْىُ هُمْ يَنتَصِرُونَ

Ve'llezîne izâ esâbehümü'l-bağyü hüm yentesirûn

"Ve onlar, haksızlığa uğradıklarında birbirlerine yardım ederek haklarını alırlar."

ٱلْبَغْى — belirli takı ile

Kök on dördüncü ayette işlendi ve Hucurât 49/9'a dayandırıldı: isteğin haddi aşmış hâli.

Buradaki kullanımda kelime belirli takı almış: el-bağy. Nekre olsaydı "bir haksızlık" olurdu; belirli olduğu için "o bilinen haddi aşma" — yani sûrenin daha önce adını koyduğu şey.

Ve dikkat: fiil esâbedir — otuzuncu ayetteki esâbeküm ile aynı kök (ص-و-ب).

Ayet	Ne isabet ediyor	Kime
30	musîbe	Muhataba — ve sebebi kendi kazancı
39	el-bağy	Müminlere — ve sebebi başkasının fiili

Bu ayrım kaydedilmeye değer ve otuzuncu ayette işlenen meseleye dokunuyor: sûrenin kendisi, isabet eden her şeyin kişinin kendi kazancından olmadığını gösteriyor. Otuz dokuzuncu ayette isabet eden şey, açıkça başkasının haddi aşmasıdır.

Bunu bir metin gözlemi olarak kaydediyorum ve otuzuncu ayette kurulan sınırlamayı destekliyor.

يَنتَصِرُون — kök ن-ص-ر, VIII. bâb

Nasr — yardım etmek. Ve VIII. bâb (intisâr) iki şey bildirir:

Anlam	Nasıl
Kendi kendine yardım etmek	Yardımı kendi üzerinde gerçekleştirmek — yani hakkını almak
Birbirine yardım etmek	Karşılıklılık

Ve kelimenin buradaki anlamı üzerinde iki okuma vardır:

Okuma	Ne der
1	Hakkını alırlar — haksızlığa boyun eğmezler
2	Birbirlerine yardım ederler — haksızlığa uğrayanın yanında dururlar

İki okuma da klasik kaynaklarda nakledilir ve birbirini dışlamaz. Kalıp ikisine de elverir.

Ve kelime sûrede iki kez daha geçecek:

Ayet	Kelime	Kim
39	hüm yentesirûn	Müminler — vasıf olarak
41	ve le-meni'ntesara* ba'de zulmih*	Zulme uğrayan — hüküm olarak
(46)	evliyâe yensurûnehum	Yardımcısızlık — olumsuz

Bu, doğrulanabilir bir olgudur ve kırk birinci ayet, otuz dokuzuncunun hükmünü açıkça verecek.

Listeye bu vasfın konması

Ve şu kaydedilmelidir, çünkü listenin bütünü açısından belirleyicidir:

Otuz yedinci ayette "öfkelendiklerinde bağışlarlar" denmişti. İki ayet sonra "haksızlığa uğradıklarında haklarını alırlar" deniyor.

Bu iki vasıf aynı listededir ve birbirini iptal etmiyor. Nasıl olduğu, kırkıncı ayette açıklanacak — ve bu, sûrenin en ince dengesidir.