Nisâ 47-50. ayetler

Yâ eyyühe'llezîne ûtü'l-kitâbe âminû bimâ nezzelnâ musaddikan limâ meaküm … İnnallâhe lâ yağfiru en yüşrake bihî ve yağfiru mâ dûne zâlike li-men yeşâ' · Elem tera ile'llezîne yüzekkûne enfüsehüm, beli'llâhu yüzekkî men yeşâ'

"Ey kendilerine kitap verilenler! Yanınızdakini doğrulayıcı olarak indirdiğimize inanın… Allah kendisine ortak koşulmasını bağışlamaz; bunun dışındakini dilediği kimse için bağışlar. Kendilerini temize çıkaranları görmedin mi? Hayır, Allah dilediğini temize çıkarır."

ص-د-ق kökü bu sûrenin dördüncü ayetinde (sadukātihinne) işlendi. Oraya dayanıyorum.

Musaddik — ism-i fâil: doğrulayıcı. Ve çağrının biçimi kaydedilmelidir: ayet, muhataptan elindekini bırakmasını değil, elindekini doğrulayan bir şeye inanmasını istiyor.

Bu cümle sûrede iki kez geçiyor: kırk sekizinci ve yüz on altıncı ayetlerde. İki geçiş neredeyse aynıdır ve tek fark bir kelimededir.

İki ayetin aynı cümleyi tekrar etmesi, sayılabilir bir olgudur. Ve tekrarın yerleri kaydedilmelidir: biri kitap ehline hitabın içinde, öteki şeytanın vaadi bahsinin içinde. Aynı cümle, iki ayrı muhatap için.

Ve cümlenin yapısı kaydedilmeye değer: bir istisna konuyor (lâ yağfiru en yüşrake bihî) ve geri kalan her şey bağışın kapsamına giriyor (mâ dûne zâlike). Cümlenin daraltan yarısı bir kalem, genişleten yarısı sınırsızdır.

Kökün asıl anlamı: artmak, büyümek; ve buradan arınmak, temiz olmak. Dilciler kökün bu iki yönünü — artış ve arınma — birlikte kaydeder: bir şey, yabancı unsurlardan temizlendiğinde büyür.

Ve ayetin yaptığı iş bir fâil değişimidir:

Aynı fiil, iki ayrı fâille, tek ayette. Bu, doğrulanabilir bir dizim olgusudur.

Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum: ayet, fiili yasaklamıyor — fâilini değiştiriyor. Yani arınma reddedilmiyor; kişinin kendi hakkında verdiği hüküm reddediliyor.

Ve Necm 53/32'de aynı alan işlendi: fe-lâ tüzekkû enfüseküm hüve a'lemü bi-meni'ttekā. İki ayet aynı fiili ve aynı yönü kullanıyor.