وإذا ضربتم في الأرض فليس عليكم جناح أن تقصروا من الصلاة … · وإذا كنت فيهم فأقمت لهم الصلاة فلتقم طائفة منهم معك وليأخذوا أسلحتهم … · فإذا قضيتم الصلاة فاذكروا الله قياما وقعودا وعلى جنوبكم … إن الصلاة كانت على المؤمنين كتابا موقوتا · ولا تهنوا في ابتغاء القوم إن تكونوا تألمون فإنهم يألمون كما تألمون
Ve izâ darabtüm fi'l-ardı fe-leyse aleyküm cünâhun en taksurû mine's-salâh … · Ve izâ künte fîhim fe-ekamte lehümü's-salâte fe'l-tekum tâifetün minhüm meake ve'l-ye'huzû eslihatehüm … · Fe-izâ kadaytümü's-salâte fe'zkürullâhe kıyâmen ve kuûden ve alâ cünûbiküm … inne's-salâte kânet ale'l-mü'minîne kitâben mevkūtâ · Ve lâ tehinû fi'btiğāi'l-kavm, in tekûnû te'lemûne fe-innehüm ye'lemûne kemâ te'lemûn
"Yeryüzünde yola çıktığınızda namazı kısaltmanızda size bir sakınca yoktur… Sen içlerinde olup onlara namaz kıldırdığında, bir kısmı seninle beraber dursun ve silahlarını alsınlar… Namazı bitirdiğinizde, ayakta, otururken ve yanlarınız üzerindeyken Allah'ı anın… Namaz, iman edenlere vakitleri belirlenmiş bir yükümlülüktür. Düşmanı aramakta gevşeklik göstermeyin. Siz acı çekiyorsanız, onlar da sizin çektiğiniz gibi acı çekiyorlar."
Bu ayetlerden klasik fıkhın seferîlik, namazın kısaltılması ve korku namazının kılınış biçimleri bahisleri doğmuştur. Bu bölümde o bahislere girilmiyor ve hiçbir fıkhî hüküm verilmiyor. İşlenen şey ayetlerin dil yönüdür.
Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum ve dayanağı ayetlerin sırasıdır: yüz ikinci ayet namazın biçiminin değişebildiğini gösteriyor; yüz üçüncü ayet vaktinin kaldırılmadığını söylüyor. Yani blok, iki şeyi aynı anda bildiriyor: biçim esner, vakit durur.
Ve ق-و-م kökü burada bir kez daha dönüyor. Kökün bu sûredeki geçişleri geriye bakış bölümünde tablolanacak.
ج-ن-ب kökü de bir kez daha dönüyor. Kök otuz birinci ayette ictenibû (uzak durun), otuz altıncı ayette el-cünüb ve bi'l-cenb (komşu ve arkadaş), burada cünûbiküm (yanlarınız) olarak geçiyor. Aynı kök, sûrede üç ayrı anlamda. Bu, sayılabilir bir olgudur.
Yüz dördüncü ayetteki bu cümle, sûrenin en dikkat çekici yerlerinden biridir ve ayrıca kaydedilmelidir.
Ve cümlenin yaptığı iş kaydedilmelidir: bir savaş emrinin ortasında, karşı tarafın da acı çektiği söyleniyor.
| Kurulabilirdi | Kuruluyor |
|---|---|
| Siz acı çekiyorsunuz ama karşılığı vardır | Siz acı çekiyorsanız, onlar da sizin çektiğiniz gibi çekiyor |
Fiil üç kez tekrarlanıyor: te'lemûn, ye'lemûn, te'lemûn. Ve üçüncüsü, ikinciye bir ölçü olarak konuyor: kemâ te'lemûn.
Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum ve dayanağı fiilin tekrarıdır: cümle, karşı tarafın acısını muhatabın kendi acısıyla ölçtürüyor. Ve dayanak olarak verilen şey bir bilgi değil, muhatabın kendi tecrübesidir.
Ve cümlenin devamı kaydedilmelidir: ve tercûne minallâhi mâ lâ yercûn — "siz Allah'tan onların ummadığını umuyorsunuz." Yani ayet, iki taraf arasındaki farkı acıda değil, umutta kuruyor.