Yâsîn 55-57. ayetler

İnne ashâbe'l-cenneti'l-yevme fî şuğulin fâkihûn · Hüm ve ezvâcühüm fî zılâlin ale'l-erâiki müttekiûn · Lehüm fîhâ fâkihetün ve lehüm mâ yeddeûn

"Cennet halkı bugün bir meşguliyet içinde, keyiflidirler. Onlar ve eşleri gölgelerde, koltuklara yaslanmışlardır. Orada onlar için meyve vardır ve istedikleri her şey onlarındır."

Vâkıa'de cennet tasvirlerinin dili ayrıntılı olarak işlendi: duyuların sıralanışı, nesnelerin seçimi, ta'âm ile fâkihe ayrımı (zorunluluk ve fazlalık), tabloların vâv ile mi zincirle mi bağlandığı, ve tablonun sesle kapanması. Tekrarlamıyorum; oraya dayanıyorum.

Buraya ait olan, Yâsîn tablosunun kısalığıdır. Vâkıa'da iki grup için uzun tablolar vardı; Yâsîn'de tablo dört ayettir (55-58) ve dördüncüsü bir nesne değil, bir sözdür.

ش-غ-ل — kök: bir işin insanı tutması, başka şeye vakit bırakmaması. Şuğl/şuğul — meşguliyet, kişiyi alan iş.

Kıraat kaynaklarında kelimenin şuğl ve şuğul biçimlerinde okunduğu nakledilir; anlam farkı yoktur.

Ve ayetin en dikkat çekici yanı şudur: meşguliyetin ne olduğu söylenmiyor.

Klasik tefsirlerde çeşitli izahlar nakledilir — nimetlerle meşgul olmak, birbirleriyle meşgul olmak, cehennemdekilerin hâlinden habersiz kalacak kadar dolu olmak gibi. Bunları izah olarak aktarıyorum; ayetin lafzına eklemiyorum. Kesin bilgi yoktur.

Kendi okumam olarak kaydediyorum ve dayanağı kelimenin nekre gelmesidir: fî şuğulin — belirsiz. Bu, sûrenin üçüncü açık listesidir (36 ve 42 ile birlikte; yukarıda tablolandı).

Ve kelimenin kendisi kaydedilmeye değer: karşılık, bir durum olarak değil bir meşguliyet olarak anlatılıyor. Yani hareketsiz bir huzur değil, doldurulmuş bir vakit. Bunu bir gözlem olarak veriyorum.

ف-ك-ه kökü Vâkıa 56/20'de ayrıntılı olarak çözümlendi. Oradaki tespit şuydu: kökün iki dalı vardır — fâkihe (meyve) ve fükâhe (hoş sohbet, latife, şakalaşma); ve ta'âm zorunluluğu, fâkihe fazlalığı bildirir. Tekrarlamıyorum.

Buraya ait olan şudur ve doğrulanabilir: Yâsîn kökün her iki dalını iki ayet arayla kullanıyor.

Vâkıa'da kök üç kez geçiyordu (20, 32, 65) ve üçünde de nesne ya da fiil olarak (fâkihe, fâkihe, tefekkehûn). Yâsîn'de ise önce kişinin hâli, sonra elindeki nesne anılıyor. Bu fark sayılabilir bir veridir.

Kıraat kaydı: kelimenin fâkihûn ve fekihûn biçimlerinde okunduğu nakledilir. İkincisi sıfat-ı müşebbehe kalıbıdır ve yerleşik bir hâli bildirir; birincisi ism-i fâildir. Fark anlamı köklü biçimde değiştirmiyor; kaydediyorum.

Kendi okumam: tablonun ilk kelimesi bir nesne değil, bir hâldir. Sûre, cennet tasvirine sahip olunan şeyle değil, kişinin durumuyla başlıyor.

Ğâfir (Mü'min) 40/8'de arşı taşıyanların duasında eşlerin birlikte anıldığı işlendi (ve men saleha min âbâihim ve ezvâcihim ve zürriyyâtihim) ve orada Vâkıa'ye atıf yapılmıştı. Bu çizgiye dayanıyorum.

Buraya ait olan bir kelime bağı var ve sûre içinde doğrulanabilir: ezvâc kelimesi Yâsîn'de iki kez geçiyor.

Aynı kelime, biri delil bölümünde biri karşılık bölümünde. Bunu bir gözlem olarak kaydediyorum.

Erîke — çoğulu erâik. Dilciler kelimeyi "cibinlikli, örtülü sedir" diye tarif eder: üzerine perde ya da örtü çekilmiş, gölgeli oturak.

Kök İnsân ve Mutaffifîn'de geçti; her ikisinde de aynı fiille birlikte: müttekiîne fîhâ ale'l-erâik.

Ve kelimenin seçimi ayetin bir başka kelimesiyle uyumludur: fî zılâlin — gölgelerde. Örtülü sedir ve gölge, aynı alana ait iki kelimedir.

مُتَّكِـُٔون — kök و-ك-أ, VIII. bâb: bir şeye dayanmak, yaslanmak. Dilciler kaydeder: yaslanmak, Arap kültüründe acelesi olmayanın duruşudur; yolcu ve işçi yaslanmaz.

د-ع-و kökü, VIII. bâb: iddeâ. Kelimenin buradaki anlamı üzerinde iki okuma nakledilir:

İkisi de nakledilir; tercih dayatmıyorum. Ortak nokta doğrulanabilir: her iki okumada da verilen şey, kişinin kendi belirlediği şeydir — dışarıdan takdir edilen değil.

Dizim nüktesi: lehüm iki kez tekrarlanıyor — lehüm fîhâ fâkihetün ve lehüm mâ yeddeûn. Tek bir lehüm ile iki şey birden bağlanabilirdi. Tekrar, iki sahipliğin ayrı ayrı bildirildiğini gösteriyor: biri belirli bir nesne (meyve), öteki sınırı verilmemiş bir kapsam (istedikleri).