Yâsîn 37. ayet

Ve âyetün lehümü'l-leylü neslehu minhü'n-nehâra fe-izâ hüm muzlimûn

"Gece de onlar için bir işarettir: gündüzü ondan sıyırıp çıkarırız; bir de bakarsın karanlıkta kalmışlar."

Kökün somut anlamı kasaplıktır ve dilciler bunu tereddütsüz kaydeder:

• سَلَخَ الشَّاةَ — koyunun derisini yüzdü, gövdeden ayırdı.
• سَلَّاخ — deri yüzen, kasap.
• مَسْلُوخ — derisi yüzülmüş.
• سَلَخَ الشَّهْرُ — ay sona erdi, çıktı (aynı resim: bir kabuğun sıyrılıp bitmesi).
• إِنْسِلَاخ — yılanın gömlek değiştirmesi.

Yani kelimenin altındaki resim şudur: bir örtünün, gövdeden bütün hâlinde ve tek parça olarak çekilip alınması.

Ve şimdi ayetin dizimi kaydedilmelidir, çünkü alışılmışın tersidir.

Cümle şöyle kurulmuş: el-leylu — âyet olan gece. Neslehu minhü'n-nehâr — ondan sıyırdığımız gündüz.

Bu, doğrulanabilir bir dizim verisidir ve alışılmış tasavvurun tersidir. Gündelik dilde gündüz asıl, gece onun çekilmesidir. Ayet tersini kuruyor: gece gövdedir, gündüz onun üzerine geçirilmiş ve çekilip alınan şeydir.

Kendi okumam olarak kaydediyorum ve dayanağı fiilin yönüdür: selh fiilinde çekilen şey deri, kalan şey gövdedir. Gündüz çekilince kalan geceyse, kalıcı olan gecedir. Ve bu, delilin işini belirliyor: muhatap gündüzü olağan sayıyor; ayet gündüzü eklenmiş bir şey olarak gösteriyor. Olağan sayılan şeyin geçici olduğunu göstermek, sûrenin baştan beri yaptığı iştir.

Bir kayıt: Kur'an gece-gündüz ilişkisini başka yerlerde farklı fiillerle de anlatır — örtme, sarma, birbirinin ardına getirme. Yâsîn'in seçtiği fiil, bunların en somut olanıdır. Bunu bir gözlem olarak kaydediyorum; sûrenin bilinçli bir tercih yaptığı iddiasını kurmuyorum.

İzâ fücâiyye — sûredeki ikinci geçiş. Yapı bölümünde altı geçişin tablosu verildi.

مُظْلِمُون — kök ظ-ل-م, IV. bâb ism-i fâili: karanlığa girmiş olanlar. Fiil onlara nispet edilmiş — "karanlık oldu" değil, "karanlıkta kaldılar".

Kök ظ-ل-م dizinde birçok yerde geçti (Nûh, İnsân, Kalem ve diğerleri) ve orada kökün ikinci dalı — zulm, haksızlık — işlendi. Dilciler bağı "bir şeyi ait olduğu yerden başka yere koymak" olarak kurar; karanlık da ışığın yerinde olmamasıdır. Bu ilişkiyi dilcilerin kurduğu şekliyle aktarıyorum; tekrarlamıyorum.

Ve dizim nüktesi kaydedilmelidir: fiil muzlimûn — insanlar için kullanılıyor. Yani ayet gökyüzünün kararmasını değil, insanların karanlıkta kalmasını anlatıyor. İşaret, gökte olup biten değil, insanın başına gelendir.