Sebe' 36. ayet tefsiri

34/36

قُلْ إِنَّ رَبِّى يَبْسُطُ ٱلرِّزْقَ لِمَن يَشَآءُ وَيَقْدِرُ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ

Kul inne rabbî yebsutu'r-rizka li-men yeşâü ve yakdir, ve lâkinne eksera'n-nâsi lâ ya'lemûn

"De ki: 'Rabbim rızkı dilediğine yayar, kısar da. Fakat insanların çoğu bilmez.'"

İtiraza verilen ilk cevap

Cümle Şûrâ 42/12 ile kelime kelime aynıdır: yebsutu'r-rizka li-men yeşâü ve yakdir. Orada ب-س-ط ve ق-د-ر kökleri ayrıntılı çözümlendi (bast — yaymak, sermek; kadr — ölçmek/daraltmak) ve 42/12 ile 42/27 arasındaki ayrım tablolandı: biri dağılımın tek elden olduğunu, öteki toplamın ölçülü olduğunu söylüyordu. Oraya dayanıyorum ve tekrarlamıyorum.

Buraya ait olan, cümlenin nerede söylendiğidir. Ve bu belirleyicidir:

Yer	Cümlenin öncesi	İşlevi
Şûrâ 42/12	Lehû mekālîdü's-semâvâti ve'l-ard — mülkün anahtarları	Bilgi — dağılımın sahibi
Sebe' 34/36	Nahnü ekseru emvâlen ve evlâdâ — bolluk iddiası	Cevap — dağılım delil değildir

Aynı cümle, iki ayrı işte. Şûrâ'da bir tanıtım, Sebe'de bir çürütme.

Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum ve dayanağı iki ayetin bağlamıdır: Sebe'de cümlenin yaptığı iş, bolluğu inkâr etmek değil — bolluğun kimden geldiğini söyleyerek onu bir ölçüt olmaktan çıkarmaktır. Eğer yaymak da kısmak da aynı elin işiyse, elde bulunanın miktarı o elin hoşnutluğunu ölçemez.

وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ — ve cümle, yirmi sekizinci ayetin son cümlesiyle birebir aynıdır.

Ayet	Ne bilinmiyor
28	Elçiliğin kapsamı — bütün insanlara olduğu
36	Rızkın ölçüsü — dağılımın delil olmadığı

Aynı cümle, iki ayrı bilgisizlik. Bu, sûre içinde doğrulanabilir bir tekrardır.