وَلَا يَحْسَبَنَّ ٱلَّذِينَ يَبْخَلُونَ بِمَآ ءَاتَىٰهُمُ ٱللَّهُ مِن فَضْلِهِۦ هُوَ خَيْرًا لَّهُم
Ve lâ yahsebenne'llezîne yebhalûne bimâ âtâhumullâhu min fadlihî hüve hayran lehüm, bel hüve şerrun lehüm, seyütavvekūne mâ bahılû bihî yevme'l-kıyâme, ve lillâhi mîrâsü's-semâvâti ve'l-ard, vallâhu bimâ ta'melûne habîr · Lekad semiallâhu kavle'llezîne kālû innallâhe fakīrun ve nahnü ağniyâ', se-nektübü mâ kālû ve katlehümü'l-enbiyâe bi-ğayri hakk… · Zâlike bimâ kaddemet eydîküm ve ennallâhe leyse bi-zallâmin li'l-abîd
"Allah'ın lütfundan verdiği şeyde cimrilik edenler, bunun kendileri için hayırlı olduğunu sanmasınlar: aksine, onlar için kötüdür. Cimrilik ettikleri şey kıyamet günü boyunlarına dolanacaktır. Göklerin ve yerin mirası Allah'ındır… · Andolsun Allah, 'Allah fakirdir, biz zenginiz' diyenlerin sözünü işitti. Söylediklerini ve peygamberleri haksız yere öldürmelerini yazacağız… · Bu, ellerinizin önden gönderdiği yüzündendir; Allah kullara asla haksızlık edici değildir."
ط-و-ق kökü: halka, boyna geçen çember. Tavk — gerdanlık, boyunduruk. Ve fiil II. bâbda meçhuldür: yütavvekūne — "boyunlarına geçirilecek".
Bunu bir kelime gözlemi olarak kaydediyorum: tasvir, cimrilik edilen şeyi bir yükten çok bir halkaya benzetiyor. Halka çıkarılamaz; taşınır. Ve elde tutulmak istenen şey, boyna geçen bir çembere dönüşüyor.
Ve aynı kök 161. ayetteki ğull ile anlam bakımından yakındır — orada da boyna geçen bir halka vardı. İki ayrı kök, iki ayrı ayette, aynı resim. Bunu bir gözlem olarak kaydediyorum ve iki kök arasında bir türetme bağı iddia etmiyorum.
وَلِلَّهِ مِيرَٰثُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ — ve cümle bir mülkiyet kaydı koyuyor. م-ي-ر-ث / و-ر-ث kökü: geride kalanın devri.
Bunu bir dizim gözlemi olarak kaydediyorum: cimrilik ayetinin hemen ardına, tutulan şeyin zaten devredileceğini söyleyen bir cümle konuyor. Yani cimriliğin konusu olan şeyin sonu, aynı ayette söyleniyor.
Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum ve dayanağı iki ayetin ardışıklığıdır: 180. ayet bir davranışı (cimrilik), 181. ayet bir sözü anlatıyor. Ve iki ayet arasında bir bağ vardır: infak çağrısını "muhtaçlık" olarak okumak. Sûre, davranışı anlattıktan hemen sonra, o davranışın arkasındaki okumayı adlandırıyor.
Ve Bakara 2/245'te aynı mesele işlenmişti (men ze'llezî yukridullâhe kardan hasenâ) ve orada "güzel borç" ifadesinin doğurduğu güçlük ele alınmıştı. Oraya dayanıyorum.
STYLE gereği kaydediyorum: bu sözün kim tarafından söylendiğine dair nakillere girmiyorum ve kişi ya da grup adı vermiyorum. Ayet öznesini ellezîne kālû olarak verir — "diyenler". Ölçü, sözü söyleyenin kim olduğu değil, sözün kendisidir.