Furkān 63-67. ayetler

"Rahmân'ın kulları, yeryüzünde alçakgönüllülükle yürüyenlerdir. Cahiller kendilerine laf attığında, 'selâm' derler."

Sûre, altmış üçüncü ayetten sonuna kadar bir vasıf listesi veriyor ve listenin ilk maddesi yürüyüştür.

Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum ve dayanağı sûrenin yedinci ayetidir: orada Peygamber'e yöneltilen itiraz ve yemşî fi'l-esvâk (çarşılarda yürüyor) idi. Sûre, itirazın konusu olan fiili alıp, Rahmân'ın kullarının ilk vasfı yapıyor. Ve yirminci ayette aynı fiil bütün elçiler için kaide olarak konmuştu.

Üç geçiş, tek fiil. Bu, sûre içinde doğrulanabilir bir örgüdür.

هَوْنًا — kök ه-و-ن: yumuşaklık, ağırbaşlılık; ve hafiflik. Dilciler kelimeyi burada kibirsiz, sakin yürüyüş olarak açıklar.

Lokmân 31/18-19'da aynı alan işlendi (lâ temşi fi'l-ardı merahâ · vaksıd fî meşyik). İki sûre yürüyüşü ölçüye bağlıyor: biri yasak, öteki vasıf olarak.

قَالُوا۟ سَلَٰمًا — Kasas 28/55'te aynı tavır işlendi (selâmün aleyküm lâ nebteğı'l-câhilîn) ve orada üç parçalı cevap tablolanmıştı. Oraya dayanıyorum.

Ve buradaki fark kaydedilmelidir: cevap tek kelimeye inmiş. Kasas'ta üç cümle vardı; Furkān'da yalnız selâmâ.

Altmış yedinci ayet kaydedilmeye değer: infakta iki uç birden reddediliyor — israf (ölçüyü aşmak) ve iktâr (kısmak).

ق-ت-ر kökü: daraltmak, kısmak. Kök Abese'de (ve vücûhün yevmeizin aleyhâ ğaberatün terhekuhâ kateratün) farklı bir dalıyla geçti.

قَوَام — kök ق-و-م: doğrulukta duran, dengede olan. Kelime, iki uç arasındaki noktayı bildiriyor.

Fâtır (Melâike) 35/32 ve Lokmân 31/19, 31/32'de kasd kökü (orta yolu tutmak) işlendi. Bu ayet aynı ölçüyü başka bir kökle veriyor ve Bakara 2/219'da (kuli'l-afv — ihtiyaç fazlası) konan ölçüyle birlikte okunur.