ثُمَّ جَعَلْنَٰهُ نُطْفَةً فِى قَرَارٍ مَّكِينٍ
Kök ن-ط-ف: dilcilerin verdiği çekirdek anlam damlamak, sızmaktır. Netafe'l-mâ' — su damladı; nutfe — az miktarda su, damla. Kelime Kıyâme 75/37'de (e-lem yekü nutfeten min meniyyin yümnâ), İnsân 76/2'de (min nutfetin emşâc) ve Ğâfir (Mü'min) 40/67'de işlendi. Tekrarlamıyorum.
STYLE sınırı yukarıda konuldu; kelimenin anlamı bundan ibarettir ve üzerine bir teknik tarif kurulmuyor.
قَرَار — kök ق-ر-ر: bir yerde durmak, sabitlenmek, karar kılmak. Aynı kökten karâr (durulan yer), müstekarr (yerleşme yeri), kurra (göz aydınlığı — gözün bir yerde durması; Furkān 25/74'te işlendi).
مَكِين — kök م-ك-ن: yer sahibi olmak, sağlamlaşmak. Mekân aynı köktendir. Mekîn — yeri sağlam, konumu güçlü. Kelime Kur'an'da bir insan için de kullanılır: inneke'l-yevme ledeynâ mekînün emîn (Yûsuf 12/54).
Terkibin kuruluşu kaydedilmelidir: karârin mekîn — "sağlam bir durak". İki kelime de sabitlik bildiriyor ve biri ötekinin sıfatı olarak geliyor. Yani pekiştirme var.
Ve bu terkip sûrede bir kez daha dönecek: ellinci ayette Meryem oğlu ile annesinin sığındırıldığı yer rabvetin zâti karârin ve maîn diye anılacak. Aynı kelime, biri oluşumun başındaki yer, öteki bir sığınak. Bu, sûre içinde doğrulanabilir bir tekrardır ve bunu bir gözlem olarak kaydediyorum: iki yer de korunaklıdır ve ikisi de karâr kelimesiyle adlandırılıyor.
Ve burada bloğun asıl meselesi başlıyor. On ikinci ayette fiil halaknâ idi; on üçüncüde cealnâya dönüyor.
Ceale, Arapçada bir şeyi bir hâlden bir hâle koymayı bildirir — halakadan (yoktan var etmek) farkı budur.
Yani ikinci basamakta yeni bir şey var edilmiyor; var olan bir hâlden başka bir hâle konuyor. Bu, on dördüncü ayette tablolanacak fiil dizisinin ilk halkasıdır.