Enbiyâ 23. ayet

Lâ yüs'elü ammâ yef'alü ve hüm yüs'elûn

"O, yaptığından sorumlu tutulmaz; onlar ise sorumlu tutulurlar."

Ve bu ayet, yalnız dizimiyle okunmalıdır. Önce fiillerin biçimini kaydediyorum, çünkü tartışmanın çoğu burada başlar ve burada biter.

İki fiil de س-أ-ل kökündendir ve ikisi de mechûldür (edilgen):

Bu, ayetin en çok gözden kaçan yanıdır ve kaydedilmelidir: cümle "O onlara sorar" demiyor. İki tarafta da soran taraf dile getirilmemiştir. Söylenen şey yalnızca kimin soru muhatabı olduğudur.

Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum, dayanağı iki fiilin de mechûl gelmesidir: ayet bir soruşturma sahnesi kurmuyor. İki konumu birbirinden ayırıyor.

Ve ayet tek başına durmuyor. Bir önceki cümle rabbü'l-arş ile bitmişti.

Kendi okumam olarak kaydediyorum ve dayanağı budur: yirmi ikinci ayet tek bir yönetim merkezi olduğunu delillendirmişti. Yirmi üçüncü ayet, o merkezin üstünde bir merci bulunmadığını söylüyor. Yani cümle bir imtiyaz ilanı değil, bir silsile kaydıdır: hesap zinciri bir yerde durur, ve durduğu yer sorulanların değil, sorulmayanın yeridir.

Ve hüm zamirinin kime döndüğü üzerinde ihtilaf vardır:

İhtilafı aktarıyorum, tercih dayatmıyorum. Yalnız bir dizim kaydı düşüyorum: bir önceki ayette çoğul zamirle anılanlar yasifûn diyenlerdi; en yakın merci odur.

STYLE gereği burada bir sınır çiziyorum, çünkü bu ayet çok kez bağlamından koparılarak kullanılmıştır.

Ayet, sebep gösterilmediğini söylemiyor. Bunun delili sûrenin kendisidir ve tamamen metinden okunur:

Aynı sûre, dört ayrı yerde gerekçe veriyor. Yani yirmi üçüncü ayet "gerekçe yoktur" demiyor; gerekçenin istenerek koparılabileceği bir merci bulunmadığını söylüyor.

Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum ve dayanağı yukarıdaki dört ayetin kendisidir.

Ve ayetin bir sûre içi bağı daha var: on üçüncü ayette helâk edilenlere alay yollu lealleküm tüs'elûn denmişti. Aynı kök, aynı mechûl kalıp. Sûre, "sorguya çekilmek" fiilini önce bir sahnede, sonra bir hükümde kullanıyor.