Bakara 84-85. ayetler — Kitabın bir kısmına inanmak

"Birbirinizin kanını dökmeyecek, birbirinizi yurdunuzdan çıkarmayacaksınız diye söz almıştık… Sonra siz birbirinizi öldürüyor, bir kısmınızı yurdundan çıkarıyorsunuz… Esir olarak geldiklerinde ise fidye verip kurtarıyorsunuz — oysa onları çıkarmak size zaten haramdı."

Ayet, son derece somut bir tutarsızlığı sahneliyor. Aynı topluluk, aynı anda:

• Birini yurdundan çıkarıyor — bu haramdı.
• Sonra o kişi esir düşünce fidye verip kurtarıyor — bu farzdı.

Yani iki hükümden biri tutuluyor, diğeri çiğneniyor. Ve tutulan hüküm, tutulması maliyetsiz ya da itibar getiren olandır; çiğnenen ise çıkara aykırı olandır.

Cevap, bütün bölümün özeti niteliğinde:

أَفَتُؤْمِنُونَ بِبَعْضِ ٱلْكِتَٰبِ وَتَكْفُرُونَ بِبَعْضٍ "Kitab'ın bir kısmına inanıp bir kısmını inkâr mı ediyorsunuz?"

Bu cümle, bu tefsirde daha önce işlenen bütün örüntülerin adını koyuyor. Kelimeyi değiştirmek (2/59), yasağın etrafından dolaşmak (2/65), emri sorularla yıpratmak (2/67-71), metni kenarından eğmek (2/75) — hepsi aynı işi yapıyordu: metnin işine gelen kısmını almak.

Ve dikkat edin: bu tavır dinden çıkmak değildir. Aksine, dinin içinde kalmayı gerektirir — çünkü ancak içeride kalan biri "bir kısmına" inanabilir. Ayetin tarif ettiği kişi, kendisini dindar sayan kişidir. Seçmenin ölçüsü ise metin değil, kişinin kendi menfaatidir; metin yalnızca onaylayıcı olarak kullanılır.

Bu, dinî bilgiye sahip olan herkes için sürekli açık bir kapıdır. Kitabın tamamına inanmanın tek pratik göstergesi, aleyhine olan hükmü de tutmaktır — çünkü lehe olan hükmü tutmak, iman gerektirmez.