2/26-27 — Sivrisinek
"Allah bir sivrisineği, hatta ondan da ötesini örnek vermekten çekinmez. İman edenler bunun Rablerinden gelen bir gerçek olduğunu bilir; inkâr edenler ise 'Allah bu örnekle ne demek istedi?' derler. Allah onunla birçoğunu saptırır, birçoğunu da doğru yola iletir."
Klasik tefsirlerde bu ayetin, Kur'an'ın küçük ve önemsiz görünen varlıkları (sinek, örümcek, karınca) örnek vermesiyle alay edilmesi üzerine indiği nakledilir. İtiraz şuydu: yüce bir kitap bu kadar küçük şeylerden bahseder mi?
Cevap, örneğin büyüklüğünün önemsiz olduğu yönünde: bir benzetmenin değeri, benzetilen şeyin ebadından değil, gösterdiği gerçeğin doğruluğundan gelir. Küçük olan aşağı değildir.
فَمَا فَوْقَهَا — "ondan yukarısı" ifadesi iki türlü anlaşılmıştır: büyüklükte yukarısı (daha iri olanı), ya da küçüklükte yukarısı (daha da ufağı). İkinci okuma Arapçada mümkündür ve bağlama daha uygun görünür: "sivrisinek, hatta ondan da küçüğü".
Ayetin en önemli cümlesi son cümlesidir: aynı örnek birçok kişiyi saptırıyor, birçok kişiyi doğru yola iletiyor.
Metin bir tane. Sonuç iki tane. Aradaki farkı üreten şey metin değil, okuyanın ona yaklaşma biçimidir. Bu, sûrenin ikinci ayetindeki ölçüyü tamamlıyor: kitap "muttakîler için" yol göstericiydi. Aynı su, bir bitkiyi büyütür, bir başkasını çürütür; fark suda değil, tohumdadır.