Kehf 60-70. ayetler — Mûsâ ve ilim verilen kul: yolculuğun başlangıcı

Ve iz kāle Mûsâ li-fetâhü lâ ebrahu hattâ eblüğa mecmea'l-bahrayni ev emdıye hukubâ

"Hani Mûsâ, genç yardımcısına şöyle demişti: 'İki denizin birleştiği yere varıncaya kadar durmayacağım; yahut yıllarca yürüyeceğim.'"

حُقُب — kök ح-ق-ب: uzun zaman dilimi. Kök Nebe' 78/23'te (lâbisîne fîhâ ahkābâ) işlendi.

Ve olay bir unutma ile başlıyor: nesiyâ hûtehümâ.

Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum ve dayanağı sûrenin yirmi dördüncü ayetidir: orada ve'zkür rabbeke izâ nesît — "unuttuğunda Rabbini an" emri verilmişti. Ve o emrin hemen ardından, kıssanın düğümü bir unutmayla atılıyor.

Ve genç yardımcının sözü bunu doğruluyor (63): ve mâ ensânîhü ille'ş-şeytânü en ezkürah — "onu hatırlamamı bana ancak şeytan unutturdu."

سَرَبًا — kök س-ر-ب: yeraltı yolu, tünel, akıp gitmek.

قَالَ ذَٰلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِ فَٱرْتَدَّا عَلَىٰٓ ءَاثَارِهِمَا قَصَصًا (64) — "işte aradığımız buydu; ikisi de kendi izlerini takip ederek geri döndüler."

قَصَص — kök ق-ص-ص: izi sürmek; ve anlatmak. Kök Kasas'de sûre adı vesilesiyle işlendi. Tekrarlamıyorum.

Ve kelimenin burada iz sürme anlamında kullanılması kaydedilmeye değer: aranan şey, geri dönülerek bulunuyor. Yani unutmanın kendisi işaret oluyor.

Kişinin adı verilmiyor. Verilen tek şey vasfıdır: abden min ıbâdinâ.

Bunu bir gözlem olarak kaydediyorum: sûre boyunca kişiler adlandırılmıyor — mağara ehli sayılmıyor, bahçe sahiplerinin adı yok, bu kul isimsiz. Yalnız Mûsâ ve Zülkarneyn anılıyor. Klasik tefsirlerde bu kişi için nakledilen ad kesin bilgi değildir; bu tefsirde rivayet aktarılmamaktadır.

مِن لَّدُنَّا عِلْمًا — "katımızdan bir ilim."

Ledün edatı, indden daha dar bir yakınlık bildirir ve dilciler bunu doğrudan, aracısız olarak açıklar. Kelime sûrede iki kez daha geçti: 2. ayette (be'sen şedîden min ledünh) ve 10. ayette (âtinâ min ledünke rahme).

"'Sen benimle beraber sabretmeye asla güç yetiremezsin. Bilgice kuşatamadığın bir şeye nasıl sabredeceksin?'"

İkinci cümle, sûrenin bütün kıssalarını açıklayan anahtardır ve bunu kendi okumam olarak kaydediyorum.

Cümle, sabrı bir karakter meselesi olmaktan çıkarıp bilgi meselesine bağlıyor: ve keyfe tasbiru alâ mâ lem tuhıt bihî hubrâ.

إحاطة — kök ح-و-ط: etrafını çevirmek, kuşatmak. Kök Bakara 2/255'te çözümlendi (ve lâ yuhîtûne bi-şey'in min ilmih) ve orada kaydedilmişti: reddedilen şey bilmek değil, kuşatmak. Oraya dayanıyorum.

Ve sûrenin dört kıssasıyla bağı kaydedilmelidir:

Yani sûre, dört ayrı sahnede aynı şeyi gösteriyor: bilginin eksik olduğu yerde acele edilen hüküm. Bu, metinden doğrulanabilir bir örgüdür.

سَتَجِدُنِىٓ إِن شَآءَ ٱللَّهُ صَابِرًا (69) — ve Mûsâ'nın cevabı, sûrenin yirmi üçüncü ayetindeki kuralı uyguluyor: in şâallâh. Ayet, kuralın doğru kullanımını kıssanın içine yerleştirmiş oluyor.