İbrâhim 28-29. ayetler

Elem tera ile'llezîne beddelû ni'metallâhi küfran ve ehallû kavmehüm dâre'l-bevâr · Cehenneme yaslevnehâ ve bi'se'l-karâr

"Allah'ın nimetini nankörlükle değiştiren ve kavmini helâk yurduna kondurup indirenleri görmedin mi? · Cehenneme; oraya girerler. Ne kötü bir duraktır o!"

ب-د-ل kökü: bir şeyin yerine başkasını koymak, değiştirmek. Bedel — yerine geçen; tebdîl — yerini değiştirmek.

Fiilin kuruluşu kaydedilmelidir: beddele A'yı B ile — Arapçada ilk gelen bırakılan, ikinci gelen alınandır. Yani bırakılan nimet, alınan nankörlük.

Ve bu cümle, yedinci ayetin uygulamasıdır:

Bunu bir dizim gözlemi olarak kaydediyorum: sûre yedinci ayette bir ihtimal olarak koyduğu şeyi, yirmi sekizinci ayette gerçekleşmiş olarak gösteriyor. Ve arada, iki ağaç temsili duruyor — yani şart ile gerçekleşme arasına bir ölçüt konmuş.

ح-ل-ل kökü: bir yere inip konaklamak (göçebe hayatında yükü indirip çadır kurmak). Halle — konakladı; ehalle — konaklattı, indirdi. Aynı kökten hulûl (bir yere girme) ve mahalle (konaklanan yer).

Fiilin geçişli hâlde gelmesi kaydedilmelidir: ehallû kavmehüm — "kavimlerini kondurdular."

Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum ve dayanağı fiilin nesnesidir: ayet yalnız kendi âkıbetlerinden söz etmiyor. Söylenen şey, bir kavmi bir yere götürmüş olmalarıdır. Yani sorumluluk kişisel bir tercih olarak değil, başkalarını da taşıyan bir karar olarak anılıyor.

ب-و-ر kökü: işe yaramaz hâle gelmek, kesat olmak, harap olmak. Bâra'l-metâ' — mal sürümden düştü, elde kaldı. Bevâr — helâk, hiçe çıkma.

Ve kelime Fâtır (Melâike) 35/29'da olumlu bir bağlamda geçmişti: yercûne ticâraten len tebûr — "kesada uğramayacak bir ticaret umarlar."

Aynı kök, biri olumsuzlanarak biri isim olarak. Bu, sûreler arası doğrulanabilir bir örtüşmedir.

Bu ayetin kimin hakkında indiği konusunda klasik kaynaklarda farklı görüşler nakledilir — Mekke'nin belirli ileri gelenleri, ya da genel olarak Kureyş. Bir isim vermiyorum, çünkü emin olmadığım bir nispeti yazmıyorum.

Ve ayetin dili zaten bir isim vermiyor: ellezîne beddelû — vasıf üzerinden tarif. STYLE gereği kaydediyorum: hüküm bir topluluğa değil, bir davranışa bağlanmıştır.