Tekvîr 25. ayet

Ve mâ hüve bi-kavli şeytânin racîm "O, kovulmuş bir şeytanın sözü de değildir."

Üç retten sonuncusu:

Üçü birlikte bir haberin sorgulanacağı bütün noktaları kapatıyor: kimden aldın, nasıl aktardın, kimden geldi.

Kök: ر-ج-م. Ve bu kökün iki anlamı burada ilginç bir şekilde birleşiyor:

1. Taşlamak, taş atmak; kovmak, uzaklaştırmak. Recîm — taşlanmış, kovulmuş. Eûzü billâhi mine'ş-şeytâni'r-racîm kalıbındaki kelime budur. 2. Bilmeden konuşmak, atmak, tahminde bulunmak. Kur'an'da açıkça geçer:

"...gaybı taşlayarak (رَجْمًۢا بِٱلْغَيْبِ)..." (Kehf 18/22)

Racmen bi'l-ğayb — "görünmeyene taş atarak", yani körü körüne tahmin ederek.

Ve şimdi iki ayeti yan yana koyun:

• 24. ayet: "O, el-ğayb konusunda esirgeyen/töhmetli değildir."
• 25. ayet: "O, recîm bir şeytanın sözü değildir."

İki ayet, Kehf 18/22'de bir arada duran iki kelimeyi taşıyor: ğayb ve recm. Ve racmen bi'l-ğayb, tam olarak "gayb hakkında atıp tutmak" demek.

Yani 24-25. ayetler birlikte şunu söylüyor: bu, gayb hakkında atılan bir taş değil.

Bu bağı kendi okumam olarak kaydediyorum; kelimelerin Kur'an içindeki kullanımına dayanıyor ve zorlama değil.

Ayetin reddettiği şey soyut bir ihtimal değil; muhatabın gündelik hayatında bulunan bir kurumdu.

Kâhin, cahiliye Arabistan'ında görünmeyenden haber verdiği kabul edilen kişiydi. İşleyişine dair yaygın anlayış şuydu: kâhinin bir cin ya da şeytan yardımcısı olur; o, gökten duyduklarını getirir; kâhin de bunu secili, kafiyeli, kapalı bir dille aktarır.

Yani muhatabın elinde, Kur'an'ı yerleştirebileceği hazır bir kategori vardı. Kafiyeli konuşan, görünmeyenden haber veren biri — kâhindir.

Sûrenin 19-25. ayetleri tam olarak bu kategoriyi reddediyor. Ve reddetme yöntemi dikkate değer: kategoriyi inkâr etmiyor, kanalın niteliklerini sayıyor. Kâhinin kanalı gizli, denetimsiz, kovulmuş bir varlığa dayanır. Buradaki kanal ise: konumu belli, yetkisi belli, güvenilirliği belirtilmiş, ve görülmüş.

Kur'an bu ayrımı başka bir yerde açıkça kurar — Beyyine bölümünde de zikredilmişti:

"Onu şeytanlar indirmedi. Bu onlara yaraşmaz, buna güçleri de yetmez. Çünkü onlar, işitmekten uzaklaştırılmışlardır." (Şuarâ 26/210-212)

عَنِ ٱلسَّمْعِ لَمَعْزُولُون — "işitmekten azledilmişler". Yani kanal kapalı.