Müddessir 8-10. ayetler

Fe-izâ nukira fi'n-nâkūr / Fe-zâlike yevmeizin yevmün asîr / Ale'l-kâfirîne ğayru yesîr

"Nâkūr'a üflendiğinde — işte o gün, zor bir gündür; kâfirler için kolay değildir."

İnşirâh'de kaydedildiği gibi: إِنْ ihtimal, إِذَا kesinlik bildirir. Burada izâ var — "olduğunda", "eğer olursa" değil.

Kök: ن-ق-ر. Somut anlamı: gagalamak, vurarak delmek, oymak, çukurlaştırmak.

Türevler:

• مِنقَار (minkār) — gaga. Kuşun vurup delen aleti.
• نَقِير (nakīr) — hurma çekirdeğinin üzerindeki küçük çukurcuk. Kur'an'da azlığın ölçüsü olarak kullanılır: "...ve onlara zerre kadar haksızlık edilmez" (Nisâ 4/124); "İnsanlara bir çekirdek çukuru kadar bile vermezler" (Nisâ 4/53).
• نَاقُور (nâkūr) — fâ'ûl vezninde alet ismi: içine üflenen ya da vurulan boruya benzer alet.

Ve bir dikkat çekici nokta var.

Kur'an, kıyamet çağrısı için genellikle şu ifadeyi kullanır: نُفِخَ فِى ٱلصُّورِ — "sûra üflendi" (Kehf 18/99; Tâhâ 20/102; Mü'minûn 23/101; Yâsîn 36/51; Zümer 39/68; Kāf 50/20; Hâkka 69/13; Nebe 78/18).

Burada ise başka bir kelime kullanılıyor: نُقِرَ فِى ٱلنَّاقُورِ. Ve bu ifade Kur'an'da yalnızca burada geçer.

Fark nedir?

• نَفْخ (nefh) — üflemek. Havanın verilmesi.
• نَقْر (nakr) — vurarak delmek, çarpmak. Darbe.

Yani aynı olay, iki farklı fiille anlatılıyor: biri üfleme, öteki vuruş.

Ve nakr daha keskin bir sestir. Kelimenin kendisi de öyle: nûn, kāf ve râ — üçü de sert çıkışlı harfler.

Bunu bir ses gözlemi olarak kaydediyorum. İki ifadenin farklı olaylara işaret ettiğini iddia etmiyorum; klasik tefsirlerin çoğu ikisini aynı olay sayar.

Fiil edilgen: kim üflediği söylenmiyor.

İnşikâk'de kaydedilen gözlem burada da geçerli: edilgen çatı, fiili yapanı gizleyip olayın kendisini öne çıkarır.

ع-س-ر ve ي-س-ر kökleri İnşirâh'de tam olarak çözümlendi. Orada:

• İki kökün karşıtlığı,
• mea edatının işlevi,
• ve Talâk 65/7 karşılaştırması ("Kur'an 'sonra' demeyi biliyor ve İnşirâh'ta demiyor")

ele alındı. Tekrarlamıyorum. A'lâ'de de kök nüyessiruke li'l-yüsrâ kalıbında işlendi.

Burada eklenecek olan, dizimdir.

Dokuzuncu ayet: yevmün asîr — "zor bir gün". Onuncu ayet: ğayru yesîr — "kolay değil".

İkisi aynı şeyi söylüyor gibi duruyor. Biri zorluğu olumlayarak, öteki kolaylığı olumsuzlayarak.

Arapçada bu, bilinen bir pekiştirme tekniğidir: bir şeyi söyleyip zıddını olumsuzlamak. Türkçede de vardır: "zordu, hiç de kolay değildi."

Ama burada fazladan bir öğe var ve asıl nükte odur.

Onuncu ayet bir sınırlama içeriyor: "kâfirler için kolay değildir."

Dokuzuncu ayette böyle bir kayıt yoktu — gün mutlak olarak "zor" denmişti.

Ve klasik tefsirlerde şu çıkarım yaygın olarak yapılır: eğer "kâfirler için kolay değil" deniyorsa, başkaları için kolay olduğu ima ediliyor demektir. Arapçada bir vasfın belirli bir gruba tahsis edilmesi, o vasfın dışındakiler için geçerli olmadığını düşündürür (mefhûmu'l-muhâlefe).

Bu çıkarımın dil bakımından durumu hakkında dürüst olmak gerekiyor: mefhûmu'l-muhâlefe usûlcüler arasında tartışmalı bir delildir ve her yerde işlemez. Dolayısıyla bunu kesin bir sonuç olarak sunmuyorum.

Ama metnin içinde bir destek var: Kur'an aynı kökü, aynı bağlamda, olumlu yönde kullanır: "Kitabı sağından verilen, kolay bir hesapla hesaba çekilecektir" (İnşikāk 84/8) — hisâben yesîrâ. Bu ifade İnşikâk'de işlendi.

Yani "kolay hesap" diye bir şey var. Aynı gün, iki farklı taraf için iki farklı zorluk derecesi taşıyor.

Bu birleştirmeyi kendi okumam olarak kaydediyorum.

Emir dizisinden hemen sonra bu üç ayetin gelmesi, siyak bakımından açıklayıcıdır.

Yedinci ayette fe'sbir denmişti — sabret. Ve sabır, dayanılan şeyin bir sonu olduğu bilindiğinde anlamlıdır.

Sekizinci ayet o sonu gösteriyor. Sabır emri havada bırakılmıyor.

Bu bağı bir çıkarım olarak kaydediyorum.