ثُمَّ بَعَثْنَا مِنۢ بَعْدِهِم مُّوسَىٰ بِـَٔايَٰتِنَآ إِلَىٰ فِرْعَوْنَ وَمَلَإِي۟هِۦ فَظَلَمُوا۟ بِهَا فَٱنظُرْ كَيْفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلْمُفْسِدِينَ
Sümme beasnâ min ba'dihim Mûsâ bi-âyâtinâ ilâ Fir'avne ve meleihî fe-zalemû bihâ, fenzur keyfe kâne âkıbetü'l-müfsidîn · Ve kāle Mûsâ yâ Fir'avnü innî rasûlün min rabbi'l-âlemîn · Hakīkun alâ en lâ ekūle alallâhi ille'l-hakk, kad ci'tüküm bi-beyyinetin min rabbiküm fe-ersil maiye benî isrâîl · Kāle in künte ci'te bi-âyetin fe'ti bihâ in künte mine's-sâdikīn · Fe-elkā asâhü fe-izâ hiye su'bânün mübîn · Ve nezea yedehû fe-izâ hiye beydâü li'n-nâzırîn
"Sonra onların ardından Mûsâ'yı âyetlerimizle Fir'avn'a ve ileri gelenlerine gönderdik. Ama onlar âyetlere haksızlık ettiler. Bak, bozguncuların sonu nasıl olmuş! · Mûsâ dedi ki: 'Ey Fir'avn! Ben âlemlerin Rabbinden bir elçiyim. · Allah hakkında gerçekten başkasını söylememem gerekir. Size Rabbinizden apaçık bir delil getirdim; İsrâiloğulları'nı benimle gönder.' · Dedi ki: 'Bir âyet getirdiysen, doğru söyleyenlerden isen, göster onu.' · Bunun üzerine asâsını attı; bir de ne görsünler, apaçık bir yılan! · Elini çıkardı; bir de ne görsünler, bakanlar için bembeyaz!"
Mûsâ bloğu 103. ayetten 171. ayete kadar sürüyor: altmış dokuz ayet. Sûrenin üçte birinden fazlası. Yapı bölümünde kaydedilmişti; burada işleniyor.
Ve bloğun kalıp bakımından öncekilerden ayrıldığı nokta kaydedilmelidir ve bu sayılabilir bir veridir:
| Öğe | Beş kıssada | Mûsâ bloğunda |
|---|---|---|
| Yâ kavmi'büdullâhe mâ leküm min ilâhin ğayruh | 4 kez | yok |
| Ehâhüm | 3 kez | yok |
| El-mele | 5 kez | var (103, 109, 127) |
| Muhatabın adı | Kavim adı (Âd, Semûd, Medyen) | Bir kişi (Fir'avn) |
Yani Mûsâ bloğu, ortak açılışın dışında kalıyor. Şuarâ Tablo 2'de Şuarâ için de aynı şey kaydedilmişti: orada da Mûsâ ve İbrâhim kıssaları açılış kalıbının dışındaydı. İki sûre bağımsız olarak aynı istisnayı yapıyor. Bu, iki metinden doğrulanabilir bir örtüşmedir ve bunu bir gözlem olarak kaydediyorum.
Beklenen kuruluş fe-zalemûhâ ("onlara haksızlık ettiler") olurdu. Dilciler bi- ile gelen kullanımı "onlar sebebiyle haksızlık ettiler" ya da "onlara karşı haksız davrandılar" biçiminde açıklar; iki izah da nakledilir.
Ve aynı kuruluş sûrenin dokuzuncu ayetinde geçmişti: bimâ kânû bi-âyâtinâ yazlimûn. Aynı fiil, aynı edat, aynı nesne. Bu, sûre içinde doğrulanabilir bir tekrardır.
Yüz beşinci ayetin başındaki ifadede iki okuyuş nakledilir ve fark anlamı etkilediği için kaydediyorum:
| Okuyuş | Metin | Anlam |
|---|---|---|
| 1 | Hakīkun alâ en lâ ekūle | "Allah hakkında gerçekten başkasını söylememem gerekir" — üzerime düşen budur |
| 2 | Hakīkun aleyye en lâ ekūle | "Allah hakkında gerçekten başkasını söylememek bana düşer" — nispet açıkça birinci şahsa |
Ve cümlenin işi kaydedilmelidir: elçi, sözünün doğruluğunu bir delille değil, önce bir yükümlülükle ortaya koyuyor. Delil bir cümle sonra geliyor: kad ci'tüküm bi-beyyinetin min rabbiküm.
ثُعْبَان — kök ث-ع-ب: dilcilere göre büyük yılan. Tâhâ 20/20 ve Şuarâ 26/32 bahislerinde bu kelime ile hayye ve cânn kelimeleri arasındaki fark tablolandı — Kur'an aynı olay için üç ayrı kelime kullanır. Oraya dayanıyorum ve tekrarlamıyorum.
Buraya ait olan tek şey, A'râf'ın hangi kelimeyi seçtiğidir: su'bânün mübîn — Şuarâ 26/32 ile aynı kelime.
Ve dizim nüktesi Şuarâ 26/32'de kaydedilmişti ve burada da geçerlidir: ayet dönüşümü anlatmıyor. "Asâ yılana dönüştü" demiyor; "attı — bir de baktılar, yılan" diyor (fe-izâ hiye). Aradaki süreç metinde yok. Oraya dayanıyorum.
بَيْضَآءُ لِلنَّٰظِرِينَ — "bakanlar için bembeyaz". Ve kayıt kaydedilmelidir: li'n-nâzırîn — beyazlık, bakanlara göre tarif ediliyor.
Bunu bir dizim gözlemi olarak kaydediyorum: ikinci âyet, birincisi gibi bir nesnenin durumuyla değil, bakanın gördüğüyle anlatılıyor. Ve Tâhâ 20/22'de aynı olay min ğayri sûin (bir kusurdan değil) kaydıyla geçer. A'râf o kaydı vermiyor; Tâhâ veriyor. Bu, iki metinden doğrulanabilir bir farktır.