Necm 55. ayet

Fe-bi-eyyi âlâi rabbike tetemârâ "Öyleyse Rabbinin hangi nimetinde şüpheye düşüyorsun?"

Rahmân bölümünde bu ayet ayrıntılı olarak karşılaştırıldı ve orada kaydedilenler burada belirleyicidir:

Nakaratın Kur'an'daki tek benzeri. Aynı kalıp Kur'an'da bir kez daha geçer — ve orada tekildir: | | Necm 53/55 | Rahmân 55/13 ve devamı | |---|---|---| | Muhatap | Tekil — Rabbike, tetemârâ | İkil — Rabbikümâ, tükezzibân | | Fiil | تَتَمَارَىٰ — şüpheye düşmek, tereddüt etmek | تُكَذِّبَانِ — yalanlamak | | Kaç kez | Bir | Otuz bir | Fiil farkı üzerinde durmaya değer. Temârî, م-ر-ي kökünden tefâul babıdır: bir şeyden emin olamamak, gidip gelmek, çekişmek. Yalanlamaktan hafiftir — şüphe, ret değildir. Necm'de muhatap tereddüt ediyor; Rahmân'da reddediyor. Ve muhatap tereddüt ettiğinde soru bir kez, reddettiğinde otuz bir kez soruluyor.

Rahmân bölümü bağı kurdu; burada iki ayrıntı ekliyorum.

Yukarıda 12. ayette kaydedildiği gibi, bu kök sûrede iki kez geçiyor:

Ve fark gerçektir.

• III. bâb (mufâale) karşılıklılık bildirir: iki taraf birbirine karşı bir iş yapıyor. On ikinci ayette muhataplar elçiyle tartışıyor.
• VI. bâb (tefâul) o karşılıklılığın kişinin kendi içinde gerçekleşmesidir. Elli beşinci ayette muhatap kendi kendine gidip geliyor.

Yani sûre, dışarıya karşı bir tartışmayla açtığı bahsi, içeride bir tereddütle kapatıyor.

Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum; bâb farkı ise gramer verisidir ve tartışmasızdır.

Ve muhatabın tekilleşmesi de aynı yönde: on ikinci ayette tümârûne (çoğul, siz), elli beşinci ayette tetemârâ (tekil, sen). Sûre kalabalığa hitapla başlayıp tek kişiye iniyor. Bu, 19/33. ayetlerdeki e-fe-raeytüm / e-fe-raeyte geçişiyle aynı yöndedir ve yukarıda kaydedildi.

Kök: أ-ل-و. آلَاء, tekili إِلًى / أَلًى olan bir çoğuldur: nimetler, iyilikler, lütuflar.

Rahmân bölümünde bu kelime ayrıntılı işlendi; tekrarlamıyorum.

Ve kelimenin buradaki dizimdeki yeri kayda değer: bi-eyyi âlâi rabbike — "Rabbinin hangi âlâsında?"

Soru bir sayım gerektiriyor. Ve elli beşinci ayet, on bir enne cümlesinin hemen ardından geliyor. Yani "hangi nimet" sorusu boşlukta değil; yeni sayılmış bir listenin üzerine soruluyor.

Ve son satır dikkat çekicidir. Helâk edilen topluluklar da listeye dahil ve soru onları da kapsıyor: "hangi âlâda şüphe ediyorsun?"

Bir okuma öneriyorum ve kendi okumam olduğunu belirtiyorum: bir helâkın âlâ (nimet) sayılabilmesi, ancak zalimin durdurulmasının bir nimet olarak görülmesiyle mümkündür. Yani listenin son maddeleri, adaletin de bir nimet olduğu varsayımını taşıyor.

Bunu bir çıkarım olarak sunuyorum; ayet böyle bir açıklama yapmıyor ve âlâ kelimesinin listenin hangi kısmını kapsadığı belirtilmiyor.