Tûr 17-18. ayetler

İnne'l-müttekīne fî cennâtin ve naîm · Fâkihîne bimâ âtâhüm rabbühüm ve vekāhüm rabbühüm azâbe'l-cahîm "Muttakîler bahçeler ve nimet içindedir — Rablerinin kendilerine verdikleriyle sevinç içinde. Ve Rableri onları cehennem azabından korumuştur."

İki komşu sûrenin muttakî tabloları neredeyse aynı cümleyle açılıyor:

Aynı kalıp, iki farklı kelime. Ve ikisi de mâ âtâhüm rabbühüm ifadesini kullanıyor — birebir aynı.

Fark ikinci kelimededir ve bir sıra kuruyor: Zâriyât almayı anlatıyor, Tûr almanın sonucunu. Biri fiil, öteki hal.

Bunu iki sûrenin karşılaştırmasından çıkardığım bir okuma olarak kaydediyorum.

Kök: ف-ك-ه. Ve kökün iki dalı var:

• فَاكِهَة — meyve. Kur'an'da cennet tasvirlerinde sık geçer; bu sûrenin yirmi ikinci ayetinde de var.
• فَكِهَ / تَفَكَّهَ — hoşnut olmak, keyiflenmek; ve sohbet edip şakalaşmak. فُكَاهَة — hoş sohbet, latife.

Dilciler iki dalı birbirine bağlar: meyve, temel gıdanın ötesindeki fazlalıktır — yenmese de yaşanır. Sohbet ve şaka da öyledir. Bu bağı dilcilere nispet ediyorum, kesin bir etimoloji olarak sunmuyorum.

Ve kelimenin buradaki seçimi anlamlıdır: ayet ferihîne (sevinçliler) ya da mesrûrîn (mutlular) demiyor. فَاكِهِين diyor — ve kelime, ihtiyacın ötesindeki bir hoşnutluğu bildiriyor.

Ve kelime Kur'an'da olumsuz bağlamda da geçer: "Ailelerine döndüklerinde keyiflenerek dönerlerdi" (Mutaffifîn 83/31) — inkalebû fekihîn. Mutaffifîn bölümünde bu ayet işlendi.

İki kullanımı yan yana koymak öğreticidir:

Aynı hal, iki farklı kaynaktan. Ve Mutaffifîn bölümünde kaydedilen "tersine çevirme" yapısı burada bir örnek daha buluyor.

Bunu bir kelime gözlemi olarak kaydediyorum.

Kök: و-ق-ي. Ve bu, muttakî kelimesiyle aynı kök.

Ayetin dizimi bunu görünür kılıyor:

inne'l-müttekīne… — korunanlar ve vekāhüm rabbühüm — Rableri onları korudu

Yani ayet aynı kökü iki kez, iki farklı fâille kullanıyor: önce kişiler korunuyor (muttakî — dönüşlü), sonra Rableri onları koruyor (vekā — geçişli).

Ve sıra anlamlıdır: kişi korunur, sonra korunur. Kendi korunması, korunmasının sebebi olarak sunuluyor.

Bakara 2/2-3 bahsinde bu kökün "bir şeyi araya koyarak korunmak" olduğu kaydedilmişti. Ve buradaki tablo, araya konan şeyin ne olduğunu göstermiyor; sadece işlemin iki tarafını gösteriyor.

Bunu bir dizim gözlemi olarak kaydediyorum.

Ve rabbühüm iki kez tekrarlanıyor: bimâ âtâhüm rabbühüm ve vekāhüm rabbühüm. Zamirle yetinilebilirdi. Tekrar, iki fiilin de aynı kaynaktan geldiğini vurguluyor: veren de koruyan da aynı.

ٱلْجَحِيم — kök ج-ح-م: ateşin şiddetle yanması, korlaşması. Cahîm, cehennemin adlarından biridir ve kökü ateşin yoğunluğunu bildirir.