Muhammed 29. ayet

Em hasibe'llezîne fî kulûbihim maradun en len yuhrica'llâhu adğânehüm

"Yoksa kalplerinde hastalık olanlar, Allah'ın onların kinlerini asla ortaya çıkarmayacağını mı sandılar?"

24. ayette olduğu gibi burada da em munkatıadır: "hayır; yoksa … mı sandılar?"

Ve bu, sûrede em'in ikinci kullanımıdır. İkisi de bir soruyla yeni bir konu açıyor.

Kök: ح-س-ب. Asıl anlamı saymak, hesaplamak. Aynı kökten hesâb, muhâsebe, hasîb.

Ve fiil, mücerred hâliyle "sanmak, zannetmek" anlamına gelir — ve bu bağ dilcilerce şöyle izah edilir: bir şeyi "hesaplamak", elindeki verilerle bir sonuca varmaktır; ve varılan sonuç kesin değilse, o bir zandır.

Yani hasibe, gelişigüzel bir sanı değil; bir hesaba dayanan sanıdır.

Ve bu, ayetin sertliğini artırıyor — bir gözlem olarak kaydediyorum: söz konusu kişiler bir hesap yapmışlar. Gizli kalacağını hesaplamışlar. Ayet, hesabın yanlış olduğunu söylüyor.

Bu ifade 20. ayette geçmişti ve burada harfi harfine tekrarlanıyor.

İki geçiş, sûrenin bu bölümünü (20-31) çerçeveliyor: hastalıklı kalpler bahsi 20'de açılıyor, 29'da geri dönüyor.

Ve şimdi sûrenin en özgün kelimelerinden birine geliyoruz.

Kök: ض-غ-ن. ضِغْن (dığn) — çoğulu أَضْغَان (adğân).

Dilcilerin kaydettiği anlam: içte gizlenen, saklanan kin ve düşmanlık. Hıkd (حقد) ile eş anlamlı sayılır.

Ve kökte bir eğrilik/bükülme anlamı da kaydedilir: dağine'd-dâbbetü — hayvan huysuzlandı, gitmek istemedi, boynunu büktü. Buradan: dığn, gönlün bir yana eğilmesi.

Bu ikinci izahı dilcilerin kaydettiği bir görüş olarak aktarıyorum; kesin bir türetme ilişkisi olarak sunmuyorum. Kelimenin "gizli kin" anlamı tartışmasızdır.

Ve kelimenin en dikkat çekici özelliği şudur: Kur'an'da yalnız bu sûrede geçiyor. İki kez.

Ve bu, sûrenin en dikkate değer hareketlerinden biridir.

Aynı kelime, aynı fiille (yuhric — çıkarmak), iki kez kullanılıyor. Birincisinde zamir üçüncü şahıs: "onların". İkincisinde ikinci şahıs: "sizin".

Yani sûre, "hastalıklı kalplerdeki gizli kinler" diye teşhis koyduğu şeyi, sekiz ayet sonra doğrudan muhatabına söylüyor.

Bu, sûrenin genel yönteminin en açık örneğidir — ve bu tefsirin başında "Sûre ne yapıyor?" bölümünde kaydettiğim yapının bir başka görünümüdür:

Üç kelime, üç kez aynı hareket: başkası için söylenen, muhataba döndürülüyor.

Bu tabloyu metin verisi olarak kaydediyorum (kelimelerin ve zamirlerin yerleri sabittir); bunun kasıtlı bir yöntem olduğu iddiası ise benim okumamdır.

أَخْرَجَ — kök خ-ر-ج, if'âl babı: dışarı çıkarmak.

Ve fiilin seçimi kayda değer. Ayet "bilecek" ya da "ortaya koyacak" demiyor; "çıkaracak" diyor.

Yani kin, içeride olan bir şeydir ve dışarı çıkarılacaktır. Fiil, bir mekân değişikliği bildiriyor.

Ve kökün sûredeki diğer geçişleriyle bağı var:

Dört geçiş. Ve bir örgü görünüyor — kendi okumamdır: 16. ayette kişiler kendileri çıkıyorlar (meclisten); 29 ve 37'de içlerindeki şey çıkarılıyor. Çıkma fiili, önce kişiye sonra kişinin içindekine nispet ediliyor.

Bunu bir okuma olarak sunuyorum.