Şûrâ 37. ayet

Ve'llezîne yectenibûne kebâira'l-ismi ve'l-fevâhışe ve izâ mâ ğadibû hüm yağfirûn

"Ve onlar, büyük günahlardan ve çirkinliklerden kaçınırlar; öfkelendiklerinde de bağışlarlar."

Kökün somut anlamı: yan taraf. Cenb — bir şeyin yanı, böğrü. VIII. bâbta (ictinâb): bir şeyi yanına almak, yani ondan yan tarafta durmak — uzak durmak.

Ve fiilin seçimi bir dizim nüktesi taşıyor ve kaydedilmelidir: ictinâb, "yapmamak" değil, "yanından geçmemek"tir. Terk etmekten daha geniştir: kişi bir şeyi yapmayabilir ama yakınında durabilir. Kelime, mesafeyi de içine alıyor.

Bu ikili Necm 53/32'de işlendi (ellezîne yectenibûne kebâira'l-ismi ve'l-fevâhışe ille'l-lemem) ve orada tablolandı:

| | كَبَٰٓئِرَ ٱلْإِثْمِ | ٱلْفَوَاحِش | |---|---|---| | Ne | Günahın büyükleri | Çirkinliği açık olanlar |

Ve orada kaydedilenler: fuhş — haddi aşan çirkinlik, aşırılık; fâhişe, çoğulu fevâhiş — çirkinliği açık olan iş. Tekrarlamıyorum.

Buraya ait olan şudur: Necm'de ifadenin ardından bir istisna vardı (ille'l-lemem — küçük kusurlar hariç); Şûrâ'da istisna yok. Bunun yerine başka bir cümle geliyor: öfke ânı.

Bu, doğrulanabilir bir fark ve bir gözlem olarak kaydediyorum.

Cümlenin kuruluşu dikkatle okunmalıdır, çünkü Türkçeye çevrildiğinde bir ayrıntı kaybolur.

İzâ mâ ğadibû — "öfkelendiklerinde". Yani öfke yasaklanmıyor; öfkelendikleri kabul ediliyor.

Cümle "öfkelenmezler" demiyor. Bu, kaydedilmesi gereken bir olgudur ve lafızdan doğrudan çıkar.

غَضَب — kök غ-ض-ب. Fetih'de kaydedildiği gibi kökte kabarma, şiddetlenme vardır.

ve hüm yağfirûn — dizim nüktesi: zamir (hüm) tekrar edilmiş. Gramer bakımından gereksizdir; yağfirûn zaten çoğul faili taşıyor. Arapçada bu tekrar tahsis ve tekit bildirir: "onlar bağışlarlar" — başkası değil, ve tam o anda.

Aynı yapı otuz dokuzuncu ayette de var: hüm yentesirûn. İki ayette de zamir tekrarlanmış, ve iki ayet zıt işleri anlatıyor: biri bağışlamayı, öteki hakkını almayı.

Aynı vurgu kalıbı, iki ayrı davranış — ve ikisi de aynı listenin vasfı. Bu, doğrulanabilir bir olgudur ve kırkıncı ayette kurulacak dengenin ilk işaretidir.

Kendi okumam olarak kaydediyorum: iki cümlenin farkı, tetikleyicidedir.

Yani liste, öfkeye karşılık bağışlamayı, haksızlığa karşılık hak almayı koyuyor. İkisi karıştırılmıyor: öfke bir iç hâldir, bağy bir dış fiildir.