Şûrâ 33. ayet

İn yeşe' yüskini'r-rîha fe-yazlelne ravâkide alâ zahrih; inne fî zâlike le-âyâtin li-külli sabbârin şekûr

"Dilerse rüzgârı durdurur da gemiler denizin sırtında hareketsiz kalıverir. Bunda, çok sabreden ve çok şükreden herkes için ayetler vardır."

Delil, geminin yürümesi değil, durabilecek olması üzerine kuruluyor.

Ve bu, Vâkıa 56/65'te kaydedilen delil yapısının aynısıdır. Orada şu yazılmıştı:

"İnsan, ekinin bitmesini kendi işi sanır çünkü her yıl biter. Ayet, bitmemesinin de mümkün olduğunu hatırlatarak, olağan olanın garanti olmadığını gösteriyor. Delil, bir mucizeye değil, düzenin süreklilik sanılmasına karşı kuruluyor."

Şûrâ'da aynı yapı: gemi yürür, çünkü rüzgâr eser. Rüzgârın esmesi garanti değildir.

Ve in yeşe' kalıbı kaydedilmelidir: lev değil in. Vâkıa'de lev neşâü gerçekleşmemiş şartı bildiriyordu; burada in kullanılmış ve in mümkün olan şartı bildirir. Yani rüzgârın durması, olmamış bir ihtimal değil; olabilecek bir durum.

Râkid — hareketsiz, durgun. Kök ر-ك-د: durmak, sabit kalmak. Arapçada durgun su için mâün râkid denir.

Kelime çoğuldur ve müennes çoğul kalıbında geliyor (fe-yazlelne) — gemiler dişil sayılıyor, çünkü cevâr kelimesi müennestir.

Alâ zahrihî — "onun sırtında". Denizin sırtı. Bu, Arapçadaki yerleşik bir kullanımdır ve deniz yüzeyi için "sırt" denmesi, geminin taşınan bir yük gibi görülmesini üretir.

Kendi okumam olarak kaydediyorum: kelime, geminin kendi başına gitmediğini söylüyor. Bir şeyin sırtındadır; sırt hareket ederse gider, durursa durur.

İki kelime de mübalağa kalıbındadır:

Sabr kökü Kāf ve Hucurât'de işlendi: kökün asıl anlamı bir şeyi bir yerde tutmak, hapsetmek; sabır, nefsi bir hâl üzerinde tutmaktır.

Şükr kökü yirmi üçüncü ayette işlendi: az verilene çok karşılık vermek.

İkili neden bu ikisi? Cevap ayetin kendisindedir ve bunu kendi okumam olarak veriyorum:

Ayette iki hâl anlatıldı: geminin gitmesi ve durması.

Yani iki sıfat, ayetin anlattığı iki duruma karşılık geliyor. Ve ikisi de çokluk kalıbındadır: bir kerelik değil, süreklilik.

Aynı ikili Kur'an'da birkaç yerde daha geçer (İbrâhîm 14/5, Lokmân 31/31, Sebe' 34/19) ve hepsinde bir âyet bağlamındadır. Bu, doğrulanabilir bir olgudur.

Ve yirmi üçüncü ayetle bağı: orada şekûr Allah'ın ismiydi. Burada insanın vasfı. Aynı kalıp, iki taraf — yapı bölümünde kaydedildi.