Sâd 67-70. ayetler

Kul hüve nebeün azîm · Entüm anhü mu'ridûn · Mâ kâne liye min ilmin bi'l-melei'l-a'lâ iz yahtesımûn · İn yûhâ ileyye illâ ennemâ ene nezîrun mübîn

"De ki: O, büyük bir haberdir. Siz ondan yüz çeviriyorsunuz. Onlar tartışırken, yüce topluluk hakkında benim bir bilgim yoktu. Bana ancak, apaçık bir uyarıcı olduğum için vahyediliyor."

Yukarıda yapı bölümünde tablolandı ve burada tekrar hatırlatıyorum, çünkü doğrulanabilir bir veridir: birinci ayetten altmış altıncıya kadar bütün ayetler uzun â + tek sessiz ile bitiyor. Altmış yedinci ayette ses değişiyor: azîm. Ve bir daha geri dönmüyor.

Yani sûrenin ses kırılması tam bu ayettedir.

Nebe''de bu tamlama ayrıntılı olarak işlendi ve orada Sâd 38/67 açıkça tartışıldı. Oraya dayanıyorum.

Nebe' bahsinde kaydedilen şuydu:

"Sâd 38/67-68: 'De ki: O, büyük bir haberdir; siz ondan yüz çeviriyorsunuz.' Aynı tamlama orada Kur'an için kullanılır… Ama Sâd 38/67'deki tamlamanın birebir aynı olması kayda değer bir veridir ve görmezden gelinmemelidir. İki ayeti yan yana koyduğumuzda çıkan şey şudur: Kur'an, 'büyük haber' ifadesini hem kendisi için hem dirilişin kendisi için kullanabiliyor. Bu bir çelişki değil — çünkü Kur'an'ın taşıdığı haberin çekirdeği zaten diriliştir."

Ve Nebe' bahsinin kapanışında bu ayrıca kaydedilmişti.

Buraya eklenecek olan, Sâd içindeki merciidir. Hüve (o) zamiri kime dönüyor?

Tercih dayatmıyorum. Fakat sûre içi bir karîne kaydedilebilir: seksen yedinci ayette aynı zamir kullanılıyor ve orada mercii açıktır: in hüve illâ zikrun li'l-âlemîn — kitap. Bu, birinci görüşü destekleyen bir veridir; bağlayıcı değildir.

Sûrenin en kısa ayetidir: üç kelime.

أَعْرَضَ — kök ع-ر-ض. Somut anlamı: bir şeyin genişliği, yanı. Ard — en. IV. bâb (i'râd): yüzünü çevirmek, yanını dönmek — yani muhataba yüzünü değil yanını göstermek.

Fussilet 41/4'te bu kök işlendi (fe-a'rada ekseruhüm fe-hüm lâ yesmeûn) ve orada kaydedilen şuydu: işitmeme, yüz çevirmenin sonucu olarak konuyor — sebebi olarak değil. Oraya dayanıyorum.

Ve cümlenin dizimi kaydedilmelidir: entüm (siz) öne alınmış.

Arapçada isim cümlesinde öznenin öne alınması bir tahsis (belirginleştirme) bildirir. Yani "yüz çeviriyorsunuz" değil, "yüz çeviren sizsiniz".

Kendi okumam olarak kaydediyorum: haber büyüktür (67) ve buna karşı verilen tepki tek kelimeyle adlandırılıyor (68). İki ayet arasında hiçbir bağlaç yok — yan yana konmuş iki cümle. Karşılaştırmayı okur yapıyor.

Ve şimdi sûre, bir sonraki bölüme geçiş yapıyor.

ٱلْمَلَإِ ٱلْأَعْلَىٰ — "yüce topluluk". Mele' kelimesi altıncı ayette geçmişti: Mekke'nin ileri gelenleri.

Ve şimdi aynı kelime, bir sıfatla geliyor: el-a'lâ — yüce, yukarıdaki.

Bu, doğrulanabilir bir lafız ortaklığıdır ve kendi okumam olarak kaydediyorum: sûre aynı kelimeyi iki katta kullanıyor. Aşağıdaki mele' bir toplantıdan çıkıp karar veriyor; yukarıdaki mele' bir tartışmanın içinde.

Ve kimin kastedildiği hakkında görüşler:

Üçü de birbirini dışlamıyor; tercih dayatmıyorum.

إِذْ يَخْتَصِمُونَ — ve kök خ-ص-م dördüncü ve son kez geliyor. Yukarıda tablolandı.

Cümle iki şey söylüyor ve ikisi de kaydedilmelidir:

Bir: bilgi kendinden değil. Mâ kâne liye min ilm — "benim bir bilgim yoktu." Yani anlatılacak olan şey, kişisel bir erişimin ürünü değil.

İki: vahyin gerekçesi bildiriliyor. İn yûhâ ileyye illâ ennemâ ene nezîrun mübîn.

Ve cümlenin dizimi nahivciler arasında tartışılmıştır:

İki izah da nakledilir. İkincisi, vahyin içeriğini görev bildirimine indirger; birincisi vahyin sebebini bildirir. Tercih dayatmıyorum.

نَذِيرٌ مُّبِينٌ — ve münzir kelimesinin üçüncü geçişi. Yukarıda tablolandı (4, 65, 70).

مُبِين — kök ب-ي-ن: ayrılmak, açık olmak. IV. bâb ism-i fâili: mübîn — hem "açık olan" hem "açıklayan". Kelime Arapçada her iki yönde de çalışır (lâzım ve müteaddî).

Kendi okumam olarak kaydediyorum: sıfat, uyarının gizli bir bilgi olmadığını bildiriyor. Ve bu, altmış dokuzuncu ayetteki "benim bilgim yoktu" cümlesiyle birleşiyor: anlatılacak olan şey, ne elçinin kendi keşfidir ne de saklı bir sırdır.

Şimdi sûre, o "yüce topluluk"ta olan biteni anlatacak.