Sâd 62-64. ayetler

Ve kālû mâ lenâ lâ nerâ ricâlen künnâ neuddühüm mine'l-eşrâr · Ettehaznâhüm suhriyyen em zâğat anhümü'l-ebsâr · İnne zâlike le-hakkun tehâsumu ehli'n-nâr

"Ve dediler ki: 'Bize ne oluyor ki, kendilerini kötülerden saydığımız adamları göremiyoruz? Onları alaya mı almıştık, yoksa gözlerimiz mi onlardan kaydı?' İşte bu, gerçektir: ateş halkının çekişmesi."

Ve şimdi, ateş sahnesinin ortasında, bambaşka bir şey oluyor: birileri etrafına bakınıyor ve birini arıyor.

Kendi okumam olarak kaydediyorum, dayanağı ayetin konumudur: elli dokuz ile altmış birinci ayetler arasında suçlama ve beddua vardı. Altmış ikinci ayette konu birden değişiyor: artık kimse kimseyi suçlamıyor; bir yokluk fark ediliyor.

نَعُدُّ — kök ع-د-د: saymak. Aded — sayı. Fiil "sanmak" değil, saymaktır — bir listeye yerleştirmek.

Kendi okumam olarak kaydediyorum, dayanağı fiil seçimidir: ayet "onları kötü sanıyorduk" demiyor; "onları kötülerden sayıyorduk" diyor. Yani ortada bir kanaat değil, bir sınıflandırma vardı. İnsanlar bir listeye konmuştu.

أَشْرَار — tekili şerr. Ve kelime, kırk yedi ve kırk sekizinci ayetlerdeki el-ahyârın (hayırlılar) tam karşıtıdır.

Bu, doğrulanabilir bir lafız karşıtlığıdır ve kendi okumam olarak kaydediyorum: sûre, aynı türden iki listeyi karşı karşıya koyuyor. Ve altmış ikinci ayet, insanların listesinin tutmadığını gösteriyor.

Ve ricâl kelimesi belirsizdir: "birtakım adamlar". İsim verilmiyor.

Cümle bir soru ve iki ihtimal sunuyor. Ve iki ihtimalin ikisi de kendileri hakkındadır:

سِخْرِيّ — kök س-خ-ر. On sekizinci ayette işlendi: kökün iki dalı — teshîr (hizmete koşmak) ve suhriyye (alay). Burada ikinci dal.

Ve bu, sûre içinde doğrulanabilir bir karşıtlıktır:

Aynı kök, üç geçiş: ikisi nimet, biri kusur.

زَاغَتْ — kök ز-ي-غ: eğrilmek, kaymak, doğrultudan sapmak. Necm 53/17'de bu kök işlendi (mâ zâğa'l-basaru ve mâ tağâ — "göz ne kaydı ne aştı"). Oraya dayanıyorum.

Ve karşılaştırma dikkat çekicidir ve metinden doğrulanabilir:

Aynı fiil, aynı özne (basar), iki zıt hüküm.

Ve ebsâr kelimesi kırk beşinci ayette geçmişti: üli'l-eydî ve'l-ebsâr. Yukarıda tablolandı.

Kendi okumam olarak kaydediyorum, dayanağı bu iki geçiştir: sûre, kırk beşinci ayette "göz sahipleri" diye bir sınıf tanımladı. Altmış üçüncü ayette, gözlerinin kayıp kaymadığını soranlar var.

Ve ayetin en dikkat çekici tarafı budur: soru sorulur, cevap verilmez.

Sûre bu soruyu cevaplamıyor. Aranan adamların nerede olduğu söylenmiyor.

Kendi okumam olarak kaydediyorum: cevap, aslında kırk dokuz ile elli dördüncü ayetler arasında zaten verilmişti. Okur, sorulan adamların nerede olduğunu biliyor — çünkü on ayet önce o tablo gösterilmişti. Soruyu soranlar bilmiyor.

Bu, sûrenin iki tabloyu yan yana koymuş olmasının bir sonucudur ve dizimden doğrulanabilir: hâzâ… ve inne li'l-müttekīne le-husne meâb (49) → hâzâ ve inne li't-tâğîne le-şerre meâb (55) → ve altmış ikinci ayette birinci tablodakiler aranıyor.

Ve bölüm, bir onay cümlesiyle kapanıyor.

تَخَاصُم — kök خ-ص-م, VI. bâb: karşılıklı davalaşmak. Yukarıda tablolandı: kök sûrede dört kez geçiyor (21, 22, 64, 69).

Ve şimdi zincir görünür oluyor:

Kendi okumam olarak kaydediyorum, dayanağı bu üç geçiştir: sûre aynı fiili üç katta gösteriyor. Ve ortadaki — ateştekilerin çekişmesi — tek sonuçsuz olanıdır. Yeryüzündeki dava bir hükümle bitti; ateştekiler hiçbir yere varmadı.

لَحَقٌّ — ve kelime, sûrenin merkezî kelimelerindendir.

Beş geçiş, dört ayrı iş: ölçü olarak, emir olarak, gerçeklik olarak ve bir söz niteliği olarak.

Ve le-hakk burada, bir sahnenin gerçekliğini onaylıyor. Kendi okumam olarak kaydediyorum: anlatılan şey bir tasvir ya da benzetme olarak bırakılmıyor. Sûre araya girip "bu gerçektir" diyor — ve bunu, sahnede olanların ne kadar sıradan (suçlama, beddua, etrafa bakınma) olduğu düşünülürse, dikkate değer bir kayıttır.