Yâsîn 28-29. ayetler

Ve mâ enzelnâ alâ kavmihî min ba'dihî min cündin mine's-semâi ve mâ künnâ münzilîn · İn kânet illâ sayhaten vâhideten fe-izâ hüm hâmidûn

"Ondan sonra kavminin üzerine gökten bir ordu indirmedik; indirecek de değildik. Sadece bir tek çığlıktı; bir de bakarsın sönüvermişler."

Kök ج-ن-د. Dilciler kökün somut anlamını sert ve taşlık yer (cened) olarak verir; cünd — toplu, sıkışık kalabalık; buradan ordu.

Dizim nüktesi: cümle olumsuz kuruluyor ve iki kez olumsuzlanıyor:

• Ve mâ enzelnâ… min cünd — indirmedik.
• Ve mâ künnâ münzilîn — indirecek de değildik.

İkinci cümle birincinin tekrarı değil. Birincisi bir olayı, ikincisi bir tavrı bildiriyor: mâ künnâ + ism-i fâil kalıbı Arapçada "bu, bizim işimiz değildir" anlamında sürekliliği olumsuzlar.

Kendi okumam olarak kaydediyorum ve dayanağı bu iki katmanlı olumsuzlamadır: ayet, ordu indirilmediğini söylemekle kalmıyor; böyle bir şeyin ölçüsüz olacağını söylüyor. Bir şehir halkını sona erdirmek için ordu gerekmiyor. Ve ölçüsüzlük, tam da kıssanın on dokuzuncu ayetinde karşı tarafa yöneltilen teşhisti: müsrifûn — haddi aşanlar. Sûre, ölçüsüzlüğü kınadığı yerde kendi anlatısında da ölçüyü koruyor. Bu bir yorumdur.

Sûre içi tekrar: cünd kelimesi yetmiş beşinci ayette geri dönüyor — ve hüm lehüm cündün muhdarûn. İki geçiş doğrulanabilir: biri gökten indirilmeyen ordu, öteki edinilen ilâhlar bahsinde anılan ordu. İkisinde de kelime, işe yaramayan bir kalabalığı bildiriyor.

ص-ي-ح — kök: yüksek sesle bağırmak, haykırmak. Kök Kāf 50/42'de çözümlendi (yevme yesmeûne's-sayhate bi'l-hakk) ve orada kaydedilen şuydu: Kur'an bu kelimeyi helâk sahnelerinde kullanır — Semûd, Medyen ve başka kavimler için "onları sayha yakaladı" denir. Tekrarlamıyorum.

Buraya ait olan, sûre içindeki üçlü tekrardır. Bu, Yâsîn'in en açık iç tekrarlarından biridir:

Ve şu ayrıca kaydedilmelidir: 29 ile 53. ayetlerin ilk beş kelimesi birebir aynıdır — in kânet illâ sayhaten vâhideten. Sonrasında ayrılıyorlar: biri hâmidûn (sönmüş) ile, öteki muhdarûn (hazır bulundurulmuş) ile bitiyor.

Kendi okumam olarak kaydediyorum ve dayanağı bu birebir tekrardır: aynı cümle, bir kez bitiriyor, bir kez başlatıyor. Sûre, sonu ve başlangıcı aynı sesle anlatıyor. Ve vâhide (bir tek) kaydı üçünde de duruyor — tekrar gerekmiyor.

Kelimenin somut anlamı ateşle ilgilidir: hamedeti'n-nâru — ateş söndü, alevi dindi, ama külü hâlâ sıcaktır. Dilciler hümûd ile ihmâdı ayırır: hümûd alevin dinmesi, ihmâd söndürme.

Ve kelime seçimi kaydedilmeye değer: ayet "öldüler" demiyor. "Söndüler" diyor.

Kendi okumam olarak kaydediyorum ve dayanağı kelimenin kökündeki resimdir: sönme, bir şeyin yok olması değil — yanmasının bitmesidir. Şehir duruyor, insanlar duruyor; hareket bitmiş. Ve bir topluluğun gürültüsü için ateş benzetmesi seçilmiş: yanarken ses çıkaran, sönünce sessizleşen.

Ve bu, bir önceki ayetle uyumludur: ordu indirilmedi, çünkü söndürülecek şey zaten bir alevdi.