ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ فَاطِرِ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ جَاعِلِ ٱلْمَلَٰٓئِكَةِ رُسُلًا أُو۟لِىٓ أَجْنِحَةٍ مَّثْنَىٰ وَثُلَٰثَ وَرُبَٰعَ يَزِيدُ فِى ٱلْخَلْقِ مَا يَشَآءُ
"Hamd, gökleri ve yeri yaratan, melekleri ikişer, üçer, dörder kanatlı elçiler kılan Allah'a mahsustur. O, yaratmada dilediğini artırır."
Kökün somut anlamı: yarmak, çatlatmak. Fatara'ş-şey'e — yardı. Ve dilciler kökün "bir şeyi ilk kez ortaya çıkarmak" anlamının bu resimden geldiğini kaydeder: tomurcuk yarılır ve yaprak çıkar.
Kök İnfitâr'de (izâ's-semâü'nfetarat) ve Zümer 39/46'da (fâtıra's-semâvâti ve'l-ard) işlendi. Tekrarlamıyorum.
Buraya ait olan şu: Zümer'de kelime bir duanın içindeydi (kuli'llâhümme fâtıra's-semâvât), burada bir hamdin içinde. Aynı sıfat, biri istek biri övgü bağlamında.
Sayılar kaydedilmeye değer: ikişer, üçer, dörder. Arapçada bu kalıplar (mesnâ, sülâse, rubâ') dağıtım bildirir: "her birine ikişer" gibi.
Ve ayet bu sayıları bir sınır olarak koymuyor — çünkü hemen ardından geliyor: yezîdü fi'l-halkı mâ yeşâ' — "yaratmada dilediğini artırır."
Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum ve dayanağı cümlelerin sırasıdır: ayet somut bir tarif veriyor, sonra tarifin sonu olmadığını söylüyor. Yani sayı bir bilgi olarak değil, bir ölçek olarak veriliyor.
Melekler hakkında STYLE gereği bir kayıt: metnin bildirdiğinin ötesinde tasvir üretilmez. Cin'de görünmeyen varlıklar hakkında aynı sınır konulmuştu; oraya dayanıyorum.
Ve meleklerin bu ayette anılma sebebi kaydedilmelidir: rusülâ — elçiler. Yani sıfatları görev üzerinden veriliyor.