Âl-i İmrân 69-74. ayetler

Veddet tâifetün min ehli'l-kitâbi lev yudıllûneküm ve mâ yudıllûne illâ enfüsehüm ve mâ yeş'urûn · Yâ ehle'l-kitâbi lime tekfurûne bi-âyâtillâhi ve entüm teşhedûn · Yâ ehle'l-kitâbi lime telbisûne'l-hakka bi'l-bâtıli ve tektümûne'l-hakka ve entüm ta'lemûn

"Kitap ehlinden bir grup, sizi saptırmayı istedi; oysa yalnız kendilerini saptırıyorlar ve farkında değiller. · Ey kitap ehli! Allah'ın âyetlerini niçin inkâr ediyorsunuz — üstelik tanıklık edip dururken? · Ey kitap ehli! Hakkı bâtılla niçin karıştırıyor ve bile bile hakkı gizliyorsunuz?"

Ve bu, bu tefsirde altı çizilecek bir dizim olgusudur: cümle ehlü'l-kitâb demiyor; tâifetün min ehli'l-kitâb diyor — "kitap ehlinden bir grup".

Min, Arapçada burada teb'îz (bir bütünün parçasını gösterme) edatıdır. Yani özne, kümenin tamamı değil, kümenin bir parçasıdır.

Aynı kayıt bir sonraki ayette de var: ve kâlet tâifetün min ehli'l-kitâb (72). Ve 75. ayette bir kez daha, bu kez iki yönlü olarak gelecek.

Beş ayette de aynı edat: min. Bu, sûre içinde doğrulanabilir bir olgudur ve sûrenin ehl-i kitap hakkındaki bütün ifadelerinin okunma biçimini belirler.

ل-ب-س kökü: giydirmek, üstüne örtmek; ve buradan karıştırmak, örterek belirsizleştirmek. Libâs — giysi. Lebs — karışıklık, iltibas.

Ve kökün resmi kaydedilmelidir: bir şeyin üstüne başka bir şey giydirilir; giydirilen, altındakini yok etmez — görünmez kılar.

Bunu bir kelime gözlemi olarak veriyorum: ayet "hakkı yok ediyorsunuz" demiyor. Giydiriyorsunuz diyor. Yani hak yerinde durmakta, ama üstüne bir şey geçirilmiş olduğu için tanınmamaktadır.

Ve ayet iki ayrı fiili yan yana koyuyor ve ikisi farklıdır:

İki ayrı işlem, tek cümlede. Birincisinde bir fazlalık eklenir, ikincisinde bir eksiklik yapılır.

Ve iki cümlenin de aynı kayıtla bittiği kaydedilmelidir: ve entüm teşhedûn (70) — ve entüm ta'lemûn (71). İkisi de "bilerek" kaydıdır. Yani ayetlerin konusu bilgisizlik değil; bilginin varlığına rağmen yapılan iştir. Bu, on dokuzuncu ayette kurulan min ba'di mâ câehümü'l-ilm kaydının aynısıdır.

Âminû billezî ünzile ale'llezîne âmenû vechen-nehâri ve'kfurû âhirah, leallehüm yerciûn

"'Gündüzün başında iman edenlere indirilene inanın, sonunda inkâr edin; belki dönerler.'"

وَجْهَ ٱلنَّهَارِ — "günün yüzü", yani başlangıcı. Arapçada bir şeyin vechi, ilk görünen yanıdır.

Ve ayet bir yöntem tarif ediyor: inanç, bir araç olarak kullanılıyor. Sabah katılmak, akşam ayrılmak — ve bunun hesaplanan sonucu, ötekilerin kararsızlığa düşmesidir (leallehüm yerciûn).

Bunu bir gözlem olarak kaydediyorum ve bir sınır çiziyorum: ayet bir taktiği tarif ediyor ve konuşanı bir grupla sınırlıyor (tâifetün min). Bu tefsirde bundan hiçbir topluluğa toptan bir vasıf çıkarılmıyor; çıkarılan şey bir davranış biçiminin adlandırılmış olmasıdır.

وَلَا تُؤْمِنُوٓا۟ إِلَّا لِمَن تَبِعَ دِينَكُمْ (73) — "dininize uyandan başkasına inanmayın". Ve cümlenin işi kaydedilmelidir: doğruluk ölçüsü, söylenene değil söyleyenin mensubiyetine bağlanıyor.

Ve cevap hemen geliyor: kul inne'l-hüdâ hüdallâh — "De ki: hidayet, Allah'ın hidayetidir." Yani ölçü, taraf değil kaynaktır.

Kul inne'l-fadle bi-yedillâh (73) ve yahtassu bi-rahmetihî men yeşâ' (74) — bölüm, seçmenin kime ait olduğunu söyleyerek kapanıyor. Ve bu, 26. ayetteki mâlike'l-mülk ayetiyle aynı işi yapıyor: orada mülk, burada fadl. İki ayet de bir şeyin kimin elinde olduğunu söyleyerek bir tartışmayı kapatıyor. Bu, sûre içinde doğrulanabilir bir örgüdür.