Âl-i İmrân 165-168. ayetler

Evelemmâ esâbetküm musîbetün kad esabtüm misleyhâ kultüm ennâ hâzâ, kul hüve min indi enfüsiküm, innallâhe alâ külli şey'in kadîr · Ve mâ esâbeküm yevme'lteka'l-cem'âni fe-bi-iznillâhi ve li-ya'leme'l-mü'minîn · Ve li-ya'leme'llezîne nâfekū… · Ellezîne kālû li-ihvânihim ve kaadû lev etâûnâ mâ kutilû, kul fe'draû an enfüsikümü'l-mevte in küntüm sâdikīn

"Size iki katını başlarına getirdiğiniz bir musibet dokununca, 'Bu nereden?' dediniz. De ki: 'O, kendinizdendir.' Allah her şeye gücü yetendir. · İki topluluğun karşılaştığı gün başınıza gelen, Allah'ın izniyledir — müminleri bilsin diye. · Ve münafıklık edenleri bilsin diye… · Onlar, oturdukları hâlde kardeşleri için 'Bize itaat etselerdi öldürülmezlerdi' diyenlerdir. De ki: 'Doğru söylüyorsanız kendinizden ölümü savın.'"

Bu cümle, sûrenin girişinde kaydedilen üç cümlenin üçüncüsüdür. Ve üçünün tablosu orada verilmişti:

Ve üçüncüsü en kısasıdır ve en açığıdır.

Ve cümlenin dizimi kaydedilmelidir:

Ve min indi terkibi kaydedilmelidir. Sûrede bu terkip birkaç kez geçer ve hep bir kaynak bildirir:

Dört geçiş, aynı terkip. Bu, sûre içinde doğrulanabilir bir tekrardır.

Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum ve dayanağı terkibin dört geçişidir: sûre aynı kalıbı hem yardımın kaynağı hem musibetin kaynağı için kullanıyor. Ve ikisi ayrı yerlere bağlanıyor: yardım O'nun katından, musibetin sebebi kendinizden.

Ve iki ayet bir arada okunmalıdır, çünkü ikisi aynı olay hakkında iki ayrı şey söylüyor:

Ve ikisi çelişmiyor. Bunu bir dizim gözlemi olarak kaydediyorum ve dayanağı iki ayetin ardışıklığıdır: bir ayet sebebi insana, bir sonraki ayet olayın gerçekleşmesini izne bağlıyor. İki cümle iki ayrı soruya cevap veriyor: "niçin oldu?" ve "nasıl oldu?"

Ve sıra kaydedilmelidir: insanın payı önce söyleniyor.

Lev etâûnâ mâ kutilû — "bize itaat etselerdi öldürülmezlerdi".

Ve bu söz, 156. ayetteki sözün ikinci hâlidir:

İki geçiş, aynı yapı, iki ayrı şart. Bu, sûre içinde doğrulanabilir bir tekrardır.

Ve cevabın biçimi kaydedilmelidir: kul fe'draû an enfüsikümü'l-mevte in küntüm sâdikīn — "doğru söylüyorsanız kendinizden ölümü savın".

Bunu bir dizim gözlemi olarak kaydediyorum: cevap bir karşı iddia değil; iddianın kendi mantığını kendisine uygulamaktır. Eğer bulunulan yer ya da verilen karar ölümü engelliyorsa, aynı şey konuşanlar için de geçerli olmalıdır. Ve fiil emir kipindedir: idreû — "savın".