Âl-i İmrân 139-141. ayetler

Ve lâ tehinû ve lâ tahzenû ve entümü'l-a'levne in küntüm mü'minîn · In yemsesküm karhun fe-kad messe'l-kavme karhun mislüh, ve tilke'l-eyyâmü nüdâvilühâ beyne'n-nâs, ve li-ya'lemallâhu'llezîne âmenû ve yettehıze minküm şühedâ', vallâhu lâ yuhıbbü'z-zâlimîn · Ve li-yümahhısallâhu'llezîne âmenû ve yemhaka'l-kâfirîn

"Gevşemeyin, üzülmeyin: iman ediyorsanız üstün olan sizsiniz. · Size bir yara dokunduysa, o topluluğa da onun benzeri bir yara dokunmuştu. O günleri insanlar arasında nöbetleşe döndürüp duruyoruz — Allah iman edenleri bilsin ve içinizden şahitler edinsin diye. Allah zalimleri sevmez. · Ve Allah, iman edenleri arındırsın, inkâr edenleri eritsin diye."

و-ه-ن kökü: gücün çözülmesi, tâkatin azalması. Kök Lokmân 31/14'te (vehnen alâ vehn — annenin taşıma zahmeti), Ankebût 29/41'de (evhenü'l-büyût — örümcek evi), Enfâl 8/18'de (mûhinü keydi'l-kâfirîn) ve Muhammed 47/35'te (fe-lâ tehinû) işlendi. Oraya dayanıyorum ve tekrarlamıyorum.

Ve sûrede kök iki kez geçiyor ve iki geçişin ilişkisi kaydedilmelidir:

Yasak ve örnek, yedi ayet arayla. Bu, sûre içinde doğrulanabilir bir tekrardır ve girişteki tabloda kaydedilmişti.

Bunu bir dizim gözlemi olarak kaydediyorum: sûre bir şeyi yasakladıktan sonra, o yasağa uymuş olanları anlatıyor. Ve 146. ayette üç fiil sayılıyor: mâ vehenû, ve mâ daufû, ve me'stekânû. Yani nehiy bir kelimeyle, örnek üç kelimeyle veriliyor.

Ve bu terkip Muhammed 47/35'te işlendi ve orada bir sınır konmuştu. O sınırı burada aynen koruyorum.

İki ayeti yan yana koyuyorum:

Ve iki ayette de terkip tek başına durmuyor: birinde vallâhu meaküm, ötekinde in küntüm mü'minîn eklenmiş.

STYLE gereği açıkça kaydediyorum ve Muhammed 47/35'te konan sınırı koruyorum:

Bir. Terkip bir şart cümlesiyle kayıtlıdır: in küntüm mü'minîn. Arapçada in edatı şart bildirir. Yani cümle koşulsuz bir üstünlük bildirmiyor.

İki. Terkip bir teselli bağlamındadır. Cümle iki nehyin ardından geliyor: gevşemeyin, üzülmeyin. Yani söylenen şey bir üstünlük iddiası değil, bir moral cümlesidir.

Üç. Ve hemen bir sonraki ayet, bunun bir kalıcı konum olmadığını söylüyor: ve tilke'l-eyyâmü nüdâvilühâ beyne'n-nâs. Yani terkip, kendisinden bir sürekli üstünlük çıkarılmasını bir ayet sonra engelliyor.

Dört. Bu tefsirde bu terkipten hiçbir topluluk, kavim ya da devlet lehine bir üstünlük iddiası çıkarılmıyor ve güncel siyasete girilmiyor.

Ve bu, bloğun en önemli kavramlarından biridir ve ayrıntılı işlenmelidir.

د-و-ل kökü. Kök Haşr 59/7'de (key lâ yekûne dûleten beyne'l-ağniyâi minküm) çözümlendi ve orada bu ayete atıf yapılmıştı. Oraya dayanıyorum ve oradaki tarifi alıyorum:

Kökün asıl anlamı bir şeyin elden ele geçmesi, nöbetleşe dönmesi, sıranın değişmesidir. Dâle yedûlü: döndü, sıra değişti. Müdâvele: elden ele dolaştırmak. Ve Türkçedeki "devlet" kelimesi bu köktendir; kelimenin içinde bir nöbetleşme fikri vardır. Aynı kökten "tedavül" — paranın dolaşımı.

Ve buraya ait olanı ayrıntılandırıyorum.

Bir. Fiilin bâbı kaydedilmelidir: nüdâvilühâ — müfâale babından (III. bâb). Bu bâb Arapçada karşılıklılık ve sırayla yapma bildirir. Kātele — karşılıklı savaştı. Sârie — yarıştı. Ve dâvele — sırayla döndürdü.

Yani fiilin kalıbı, kökün anlamını ikinci kez söylüyor: hem kök nöbetleşmeyi bildiriyor hem bâb.

İki. Fiilin nesnesi kaydedilmelidir: el-eyyâm — "günler".

Arapçada eyyâm kelimesi yalnız takvim günlerini değil, bir topluluğun başından geçen olayları da bildirir. Ve bu kullanım Arap dilinde eskidir. Yani döndürülen şey zaman değil, hâllerdir.

Üç. Ve fiilin öznesi kaydedilmelidir: nüdâvilü — birinci çoğul, yani Allah. Döndürme işi bir tesadüfe ya da bir doğa yasasına bağlanmıyor.

Dört. Ve dolaşımın alanı kaydedilmelidir: beyne'n-nâs — "insanlar arasında".

Bu kayıt, ayetin en geniş kelimesidir. Cümle "iki taraf arasında" ya da "sizinle onlar arasında" demiyor.

Şimdi kendi okumam olarak kaydediyorum ve bağlayıcı değildir; dayanağı kökün ve bâbın resmidir:

Kökün somut resmi bir elden ele geçirmedir — bir nesnenin bir elde kalmaması. Ve ayet bu resmi üstünlük için kullanıyor. Yani üstünlük, bir mülk değil; elden ele geçen bir şey olarak adlandırılıyor.

Ve bunun iki sonucu vardır ve ikisi de ayetin kendi bağlamındadır:

Ve ayet iki sonucu birden veriyor; birini seçmiyor.

Ve cümlenin bir yenilgi anlatısının ortasına konması bir dizim olgusudur: bir önceki cümle yaranın karşılıklı olduğunu söylüyor (fe-kad messe'l-kavme karhun mislüh), sonraki cümleler ise sınamanın amacını sayıyor. Yani "nöbetleşme" kaydı, teselli ile amaç arasında duruyor.

قَرْح — kök ق-ر-ح: yara. Kelime kıraatlerde hem karh hem kurh okunur; dilciler birini yaranın kendisi, ötekini yaranın acısı olarak ayırır, bazıları eş anlamlı sayar. İhtilafı kaydediyorum, tercih dayatmıyorum ve imam adı vermiyorum.

م-ح-ص kökü: bir şeyi kirinden ayıklamak, arıtmak. Dilciler altının ateşte saflaştırılmasını örnek verir.

م-ح-ق kökü: eksilterek yok etmek, silmek. Ve aynı kök Bakara 2/276'da geçmişti: yemhakullâhu'r-ribâ. İki geçiş, aynı fiil.

Ve iki fiilin yan yana konması kaydedilmelidir:

İki fiil de bir azaltma bildiriyor; ama biri arıtır, öteki tüketir. Bunu bir kelime gözlemi olarak kaydediyorum: aynı işlem (eksiltme), iki ayrı sonuç veriyor.