Tâhâ 120-123. ayetler

Fe-vesvese ileyhi'ş-şeytânü kāle yâ Âdemü hel edüllüke alâ şecerati'l-huldi ve mülkin lâ yeblâ · Fe-ekelâ minhâ fe-bedet lehümâ sev'âtühümâ ve tafikā yahsıfâni aleyhimâ min varakı'l-cenneh, ve asâ Âdemü rabbehû fe-ğavâ · Sümme'ctebâhu rabbühû fe-tâbe aleyhi ve hedâ · Kāle'hbitâ minhâ cemîan ba'düküm li-ba'din adüvv, fe-immâ ye'tiyenneküm minnî hüden fe-meni'ttebea hüdâye fe-lâ yadıllü ve lâ yeşkā

"Derken şeytan ona vesvese verdi: 'Ey Âdem! Sana sonsuzluk ağacını ve eskimeyen bir mülkü göstereyim mi?' dedi. · İkisi de ondan yediler; bunun üzerine ayıp yerleri kendilerine göründü ve cennet yaprağından üzerlerine örtmeye başladılar. Âdem Rabbine karşı geldi ve şaşırdı. · Sonra Rabbi onu seçti, tövbesini kabul etti ve yol gösterdi. · 'Birbirinize düşman olarak hepiniz oradan inin' dedi. 'Benden size bir yol gösterici gelir de kim benim yoluma uyarsa, artık ne sapar ne de sıkıntıya düşer.'"

Tâhâ, üç anlatım içinde vesvesenin içeriğini veren tek yerdir — 20/115-116 bahsinde tablolandı. Ve söylenen söz kaydedilmelidir.

Hel edüllüke alâ şecerati'l-huldi ve mülkin lâ yeblâ — "sana sonsuzluk ağacını ve eskimeyen bir mülkü göstereyim mi?"

ب-ل-ي kökü: eskimek, yıpranıp çürümek. Belâ, elbisenin eskimesi için kullanılır.

Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum ve dayanağı iki vaadin içeriğidir: teklif, yasağı çiğnemeyi kendi başına cazip göstermiyor. İki şey vaat ediyor ve ikisi de bir yokluğu gidermeyi vaat ediyor: ölüm ve yitirme. Yani vesvese, insanın sınırını hedef alıyor.

Ve teklif kaydedilmeye değer biçimde bir yol gösterme cümlesi olarak kuruluyor: hel edüllüke alâ… — "sana … göstereyim mi?"

Ve aynı fiil bu sûrenin kırkıncı ayetinde geçmişti — Mûsâ'nın kız kardeşinin ağzında: hel edüllüküm alâ men yekfülüh — "ona bakacak birini size göstereyim mi?"

Aynı kalıp, iki ayrı yerde. Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum: sûre, aynı cümle kalıbını biri kurtarıcı biri düşürücü iki teklifte kullanıyor. Teklifin biçimi aynı; götürdüğü yer ayrı. Bu, metinden doğrulanabilir bir örtüşmedir.

Bütün fiiller ikildir: ekelâ (ikisi yedi), bedet lehümâ (ikisine göründü), sev'âtühümâ (ikisinin ayıp yerleri), tafikā yahsıfâni (ikisi örtmeye başladı).

Bakara 2/35-36'da bu kayıt düşülmüştü ve tam olarak bu ayet delil olarak anılmıştı: "Kur'an'da Havvâ'yı ayrıca suçlayan, onu baştan çıkarıcı olarak konumlandıran, sorumluluğu ona yükleyen hiçbir ifade yoktur… Tâhâ sûresinde vesvesenin muhatabı doğrudan Âdem'dir (20/120), ardından 'ikisi de ondan yediler' (20/121). Kadın aracı olarak gösterilmiyor." Oraya dayanıyorum ve tekrarlamıyorum.

Buraya eklenecek olan bir dizim verisidir: yüz yirminci ayette vesvese tekile yapılıyor (ileyhi, yâ Âdemü, edüllüke), fiil ikile dönüyor (fe-ekelâ), ve yüz yirmi birinci ayetin sonunda yeniden tekile iniyor (ve asâ Âdemü rabbeh). Bu, ayetin kendi içindeki sayı geçişidir ve doğrulanabilirdir.

يَخْصِفَان — kök خ-ص-ف: bir şeyi bir şeyin üstüne yamamak, üst üste bindirip dikmek. Dilciler kelimeyi ayakkabı tamiri (hasf) üzerinden açıklar: eskiyen yere yeni bir parça bindirmek.

Bunu bir gözlem olarak kaydediyorum: fiil, yaprakların üst üste bindirilmesini anlatıyor — yani bir örtü dikilmiyor, parça parça kapatılıyor.

Ve on ikinci ayetle bir kelime bağı var: orada fahla' na'leyke (ayakkabılarını çıkar) denmişti. İki ayette de giyinme ve çıkarma fiilleri var; bunu yalnız bir kelime örtüşmesi olarak kaydediyorum, anlam bağı kurmuyorum.

Cümle kaydedilmelidir çünkü açıktır ve yumuşatılmamıştır.

ع-ص-ي kökü: emre uymamak. غ-و-ي kökü: doğruyu bulamamak, yolunu şaşırmak; dilciler ğayy ile dalâl arasında bir fark kaydeder — ğayy, bildiği hâlde yanlış yola sapmak için de kullanılır.

Ve dizim nüktesi kaydedilmelidir: cümle üç ayrı şeyi arka arkaya sıralıyor ve ikinci ayet buna cevap veriyor:

Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum ve dayanağı iki ayetin bitişikliğidir: metin, olayı örtmüyor — ve örtmediği için, ardından gelen üç fiil ağırlık kazanıyor.

Ve Bakara 2/37'de kaydedilen ilke burada da geçerlidir: "dönüş imkânı, dönmek isteyene sonradan verilmiş bir ikramdır." Tâhâ'da bu, üç fiille veriliyor:

Ve üçüncü fiil kaydedilmelidir: hedâ. Bu, sûrenin ellinci ayetindeki cevabın son kelimesidir (sümme hedâ) ve yetmiş dokuzuncu ayette Fir'avn için nefyedilen fiildir (ve mâ hedâ).

Aynı fiil, aynı kip, sûrenin üç ayrı yerinde. Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum: ellinci ayette yol gösterme yaratılışın ardından geliyordu; yüz yirmi ikinci ayette tövbenin ardından geliyor. Sûre, aynı fiili iki başlangıca da bağlıyor.

Yüz yirmi üçüncü ayet, sûrenin iki omurga kökünü tek cümlede topluyor:

Ve cümlenin yapısı kaydedilmelidir: şart ve iki sonuç.

Fe-meni'ttebea hüdâye — şart; fe-lâ yadıllü — birinci sonuç; ve lâ yeşkā — ikinci sonuç.

Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum ve dayanağı iki fiilin ayrı ayrı anılmasıdır: dalâl yön kaybıdır, şekā hâl bozukluğudur. Biri nerede olduğunu bilmemek, öteki bulunduğu yerde zorlanmak. Ayet ikisini birden kaldırıyor.

Ve hüdâ kelimesi ayette iki kez geçiyor: hüden (nekre — "bir yol gösterici") ve hüdâye (belirli — "benim yolum"). Birincisi gelecek olan, ikincisi ona uyulacak olan.

Bakara 2/38'de aynı iniş ve vaat işlendi ve orada kaydedilmişti: "İnsan yeryüzüne bırakılmıyor; yeryüzüne gönderiliyor ve arkasından rehber gönderileceği söyleniyor." Oraya dayanıyorum.

Ve iki ayetin farkı kaydedilmeye değer:

İki sûre aynı vaadi iki ayrı kelime çiftiyle veriyor. Ve Tâhâ'nın seçtiği ikinci kelime, sûrenin ikinci ayetindeki kelimedir. Bu, sûrenin en kapalı halkasıdır ve metinden doğrulanabilir.