Nahl 112-113. ayetler

Ve daraballâhu meselen karyeten kânet âmineten mutmeinneten ye'tîhâ rızkuhâ rağaden min külli mekânin fe-keferat bi-en'umillâhi fe-ezâkahallâhu libâse'l-cûı ve'l-havfi bimâ kânû yasneûn · Ve lekad câehüm rasûlün minhüm fe-kezzebûhu fe-ehazehümü'l-azâbü ve hüm zâlimûn

"Allah bir belde örneği verdi: güvenli ve huzurlu idi; rızkı her yerden bol bol geliyordu. Sonra Allah'ın nimetlerine nankörlük etti; Allah da onlara, yaptıkları yüzünden açlık ve korku elbisesini tattırdı. · Onlara kendi içlerinden bir elçi gelmişti; onu yalanladılar ve zulmederlerken azap kendilerini yakaladı."

İki sıfat da dizinde işlendi ve iki ayrı yerde. Oraya dayanıyorum:

Kasas 28/57'de (evelem nümekkin lehüm haramen âminen yücbâ ileyhi semerâtü külli şey') ve Ankebût 29/67'de (evelem yerav ennâ cealnâ haramen âminen ve yütehattafü'n-nâsü min havlihim) aynı olgu işlenmiş ve iki ayet karşılaştırılmıştı:

Ve Kasas bölümünde kaydedilen şey buraya taşınabilir: itiraz inanç üzerine değil güvenlik kaygısı üzerine kuruluyordu, ve cevap aynı düzlemde veriliyordu — zaten güvende olduğunuz yeri kim kurdu?

Nahl bir adım daha atıyor ve bunu kendi okumam olarak kaydediyorum, dayanağım fiil zamanıdır: Kasas ve Ankebût güvenliği süren bir durum olarak anıyor. Nahl kânet diyor — mâzî. Yani üçüncü ayet, ilk ikisinin anlattığı durumun kaybedilebileceğini gösteriyor.

Ve ayet bunu bir mesel olarak veriyor — belde adlandırılmıyor. Bu kaydedilmelidir: cümle daraballâhu meselen ile başlıyor. Yani anlatılan, belirli bir tarih olayı olarak değil, bir örnek olarak konuyor. Ve müfessirler beldenin hangisi olduğu üzerinde ayrılır; bu tefsirde ad verilmiyor.

مُّطْمَئِنَّة — ve kök ط-م-ن sûrede ikinci kez geçiyor. Yüz altıncı ayette kalbühû mutmeinnün bi'l-îmân idi.

Bu, sûre içinde doğrulanabilir bir tekrardır ve bunu kendi okumam olarak veriyorum: aynı kelime, biri içeride biri dışarıda. İçerideki itmi'nân baskı altında bile yerinden oynamıyor; dışarıdaki itmi'nân rahatlık içinde kaybediliyor. İki ayet arasında altı ayet var.

Bu benzetmeyi ayrıntılı işliyorum, çünkü kuruluşu iki kat katmanlıdır.

Cümle şudur: fe-ezâkahallâhu libâse'l-cûı ve'l-havf — "Allah onlara açlık ve korku elbisesini tattırdı."

İki fiil-nesne ilişkisi arasında bir uyumsuzluk var ve bu, kasıtlıdır:

Dört öğe, dört ayrı alan. Ve dilciler bu tür terkiplere isti'âre (ödünç alma) der.

Şimdi benzetmenin kuruluşunu adım adım açıyorum ve bunu kendi okumam olarak veriyorum, dayanağım kelimelerin bu uyumsuzluğudur:

Bir — açlık ve korku, normalde duyulan şeylerdir. İçeride olurlar; başkası görmez.

İki — ayet onları giyilen bir şey yapıyor. Libâs — elbise. Ve elbisenin iki özelliği vardır: bedeni sarar ve dışarıdan görünür.

Üç — sarma özelliği: elbise, bedenin bir yerinde değil, her yerindedir. Yani açlık ve korku, kişinin bir hâli olmaktan çıkıp onu bütünüyle kaplayan bir şey hâline geliyor.

Dört — görünürlük özelliği: elbise, kişinin dışarıya gösterdiği şeydir. Yani içeride kalması beklenen iki hâl, kişinin görünüşü hâline geliyor. Beldenin kimliği artık açlığı ve korkusudur.

Beş — ve fiil bunu bir kez daha çeviriyor: ezâka — "tattırdı". Giyilen şey, tadılıyor. Yani dıştan sarmakla kalmıyor; içeri de giriyor.

Benzetmenin bütünü şu resmi veriyor: açlık ve korku, önce içeride bir hâl (mide ve zihin), sonra dışarıda bir kılık (libâs), sonra yine içeride bir tat (ezâka). Kelimeler bir daire çiziyor.

Ve bu okuma metinden çıkarılabilir bir gözlemdir; kelimelerin duyusal alanlarının uyuşmaması gözlenebilir bir olgudur.

Ve ل-ب-س kökünün sûredeki öteki geçişleri kaydedilmelidir:

Bu, sûre içinde doğrulanabilir bir örgüdür. Ve kendi okumam olarak şunu kaydediyorum: sûre giyinmeyi iki kez nimet olarak saydı (14, 81). Yüz on ikinci ayette aynı alan, nimetin kaybının adı oluyor. Yani sayım listesinin bir kalemi, tersine çevrilerek cezanın adı hâline getiriliyor.

Kaydedilmelidir: kelime ni'met değil, en'um.

Dilciler en'umu ni'metin çoğulu sayar — ve ni'am çoğuluyla arasındaki farkı bazıları azlık çoğulu / çokluk çoğulu ayrımıyla açıklar. Bu ayrımı dilcilerin kaydettiği bir eğilim olarak aktarıyorum; tercih dayatmıyorum.

Ve önemli olan şudur: sûre boyunca ni'met tekil kullanılmıştı (18, 53, 71, 72, 83) ve seksen birinci ayette ni'metehû olarak geçmişti. Yüz on ikinci ayette ilk ve tek kez çoğul geliyor.

Bunu bir gözlem olarak veriyorum ve sayılabilir bir olgudur: sûre, nimeti tek bir bütün olarak anarken hiç çoğul kullanmıyor. Çoğulu ancak inkâr edilen nimetler için, tek bir yerde kullanıyor.

ص-ن-ع kökü: bir şeyi ustalıkla, düzenli olarak yapmak. Sun' — ustalık işi; sınâat — zanaat. Kök Fâtır (Melâike) 35/8'de (innallâhe alîmün bimâ yasneûn) geçti; oraya dayanıyorum.

Ve kelimenin seçimi kaydedilmeye değer: ayet bimâ kânû ya'melûn (yaptıkları) demiyor. Yasneûn diyor — ustalıkla, tekrarlayarak yaptıkları.

Bir dil gözlemi olarak veriyorum: kelime, nankörlüğü bir sürçme olarak değil, bir alışkanlık, bir zanaat olarak adlandırıyor.