ٱللَّهِ ٱلَّذِى لَهُۥ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ ۗ وَوَيْلٌ لِّلْكَٰفِرِينَ مِنْ عَذَابٍ شَدِيدٍ · ٱلَّذِينَ يَسْتَحِبُّونَ ٱلْحَيَوٰةَ ٱلدُّنْيَا عَلَى ٱلْءَاخِرَةِ وَيَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ وَيَبْغُونَهَا عِوَجًا
Allâhi'llezî lehû mâ fi's-semâvâti ve mâ fi'l-ard · Ve veylün li'l-kâfirîne min azâbin şedîd · Ellezîne yestehıbbûne'l-hayâte'd-dünyâ ale'l-âhırati ve yasuddûne an sebîlillâhi ve yebğûnehâ ıvecâ · Ülâike fî dalâlin baîd
"Göklerde ve yerde ne varsa kendisinin olan Allah'ın yoluna. Şiddetli bir azaptan dolayı vay o kâfirlerin hâline! Onlar ki dünya hayatını âhirete tercih ederler, Allah'ın yolundan alıkoyarlar ve onu eğri göstermek isterler. İşte onlar uzak bir sapıklık içindedir."
İkinci ayet, birinci ayetin son kelimesine bağlanıyor: sırâtı'l-azîzi'l-hamîd → Allâhi'llezî… Yani "üstün ve övgüye lâyık olan" kimdir sorusu, isim verilerek cevaplanıyor.
Bir kıraat farkı nakledilir ve anlamı etkiler: Allâhi (esreli — önceki tamlamaya bağlı) ve Allâhu (ötreli — yeni bir cümlenin başı) okunuşları vardır. Birincisinde cümle sürer, ikincisinde yeni bir bildirim başlar. İmam adı vermiyorum; iki okuma da nakledilir ve ikisinde de anlam aynı yere çıkar.
ح-ب-ب kökü: sevmek. Buradaki kalıp istif'âldir (X. bâb) ve bu kalıp genellikle "istemek, talep etmek" bildirir. İstehabbe — "sevmeyi tercih etti, birini ötekine yeğledi."
Ve edat kaydedilmelidir: ale'l-âhıra — "âhiretin üzerine." Türkçeye "tercih ettiler" diye çevrilir; ama kelimenin resmi bir üste koymadır.
Bunu bir dil gözlemi olarak kaydediyorum: ayet dünyayı sevmeyi değil, onu âhiretin üstüne koymayı anlatıyor. Yani suçlanan şey sevginin varlığı değil, sıralaması.
ع-و-ج kökü: eğrilik, doğrudan sapma. Dilciler ıvec (kesreli) ile avec (fethalı) arasında bir ayrım kaydeder: birincisi anlamda, işte, dinde olan eğrilik için, ikincisi gözle görülen cisimlerdeki eğrilik için kullanılır. Buradaki ıvecâdır.
Ve kök Zümer 39/28'de geçmişti: kur'ânen arabiyyen ğayra zî ivec — "içinde eğrilik bulunmayan Arapça bir Kur'an."
| Yer | İfade | Ne söyleniyor |
|---|---|---|
| Zümer 39/28 | Ğayra zî ivec | Metinde eğrilik yok |
| İbrâhim 14/3 | Yebğûnehâ ıvecâ | Eğrilik aranıyor |
İki ayet birlikte okunduğunda bir şey ortaya çıkıyor ve bunu kendi okumam olarak veriyorum: eğrilik yolun kendisinde değil, arayanın niyetinde. Fiil yebğûne — "arıyorlar, peşine düşüyorlar." Yani bulunan bir kusur değil, aranan bir kusur.
Ve dalâlin baîd (uzak sapıklık) terkibi sûrenin on sekizinci ayetinde aynen dönecek (zâlike hüve'd-dalâlü'l-baîd). Üçüncü ayette bir vasıf olarak konan şey, on sekizinci ayette bir hüküm olarak tekrarlanıyor.