Yûsuf 101. ayet

Rabbi kad âteytenî mine'l-mülki ve allemtenî min te'vîli'l-ehâdîs · Fâtıra's-semâvâti ve'l-ardı ente veliyyî fi'd-dünyâ ve'l-âhıra · Teveffenî müslimen ve elhıknî bi's-sâlihîn

"'Rabbim! Bana mülkten bir pay verdin ve bana olayların yorumundan öğrettin. Ey gökleri ve yeri yoktan yaran! Dünyada da âhirette de benim velim sensin. Beni müslüman olarak vefat ettir ve beni sâlihlere kat.'"

Ve sûrenin en kayda değer noktalarından biri budur. Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum ve dayanağı duanın sûredeki yeridir:

Bu dua, kıssanın sonunda geliyor. Rüya gerçekleşmiş, aile kavuşmuş, konum en yüksek noktasında. Ve tam bu noktada bir istek dile getiriliyor.

Duanın yapısı iki parçalıdır ve sıraları anlamlıdır:

Ve sayılanlar ile istenen arasındaki fark kaydedilmeye değer:

Yani elde olan iki şey (iktidar ve bilgi) sayılıyor; istenen iki şey ise bunlardan hiçbiri değil. Ve bu, sûrenin en somut sonucudur.

Ve iki min harfi kaydedilmelidir: mine'l-mülk ve min te'vîli'l-ehâdîs.

Altıncı ayette bu harfi işlemiştim: min, dilcilerce teb'îz (bir kısmını bildirme) olarak açıklanır. Ve burada iki kez kullanılıyor.

Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum ve dayanağı harflerin tekrarıdır: kişi, elindekini tam olarak değil bir pay olarak anıyor. Ve altıncı ayetteki vaat de aynı harfle verilmişti (ve yuallimüke min te'vîli'l-ehâdîs). Yani vaadin ölçüsü ile şükrün ölçüsü aynı harfle bildiriliyor.

Bu, sûre içinde doğrulanabilir bir örtüşmedir.

Ve bu talep Ankebût 29/9'da işlenen cümleyle aynı yerden gelir:

"İman edip sâlih ameller işleyenleri, mutlaka sâlihler arasına katarız" (29/9). Ayet "onları cennete koyarız" demiyor — fi's-sâlihîn, yani bir topluluğun içine katarız diyor. Karşılık, bir yer olarak değil bir aidiyet olarak veriliyor.

Oraya dayanıyorum ve iki ayeti yan yana koyuyorum:

İki ayet aynı fikri iki ayrı yönden veriyor: biri vaat, öteki istek. Bu, iki sûre arasında doğrulanabilir bir örtüşmedir.

ل-ح-ق kökü: arkadan yetişmek, ulaşmak, katılmak. Ve kelimenin resmi kayda değer: kişi kendini o topluluğun arkasında konumlandırıyor — ilhâk, önde gidene yetişmektir.

Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum ve dayanağı kökün somut anlamıdır: dua, mülk sahibi bir kişinin ağzından çıkıyor ve kendisini yetişmesi gereken tarafta görüyor.

و-ف-ي kökü: tam olarak almak, eksiksiz teslim almak. Teveffâ — bir hakkı tam olarak almak; buradan vefat. Kök Zümer 39/42'de (Allâhü yeteveffe'l-enfüse) işlendi.

Ve kelimenin seçimi kaydedilmeye değer: ölüm, eksiltme değil tam alma olarak adlandırılıyor.

فَاطِرَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ — ف-ط-ر kökü: yarmak, ilk kez açmak. Kök Fâtır (Melâike) 35/1'de sûre adı vesilesiyle ayrıntılı işlendi. Tekrarlamıyorum.

Ve bu terkip İnfitâr 82/1'de anılmıştı:

"Gökleri ve yeri yoktan yaran! Dünyada da âhirette de benim velim sensin." (Yûsuf 12/101)

Oraya dayanıyorum.

Ve ismin bu duada seçilmiş olması kayda değer, kendi okumam olarak veriyorum: dua, başlangıcı yapana hitap ediyor — ve istenen şey sonla ilgili. Yani cümle, ilk açanla son kapanışı birbirine bağlıyor.